บทความล่าสุด
ค้นหาตามประเภทบทความ

คิดว่าตัวเองตกเป็น "เหยื่อ" ทุกสถานการณ์ หนึ่งปัญหาของคน Self Esteem ต่ำ

December 19, 2019

หนึ่งในอาการของคนที่ Self-Esteem ต่ำ มักจะชอบโทษคนอื่นกับสถานการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิตของตัวเอง เนื่องจากพวกเขามีความเชื่อว่าทุกอย่างที่เกิดขึ้นกับเขาอยู่นอกเหนือการจัดการ และมาจากปัจจัยภายนอก (External locus of control) ตัวอย่างเช่น หากเขาเรียนแล้วได้เกรดไม่ดี ก็จะโทษว่าเป็นเพราะครู หรือข้อสอบที่ไม่ดี เป็นต้น ซึ่งการปล่อยให้แนวคิดการใช้ชีวิตของตัวเองขึ้นอยู่กับปัจจัยต่างๆ ภายนอก ส่งผลให้พวกเขาเป็นคนที่ไม่กระตือรือร้นที่จะลงมือทำเพื่อให้ได้มาในสิ่งที่พวกเขาต้องการในชีวิต ใช้ชีวิตในแบบที่ให้คนอื่นชอบ ยอมรับ มักไม่มีความคิดเป็นของตัวเอง ไม่กล้าปฏิเสธคนอื่น ทำให้บ่อยครั้งที่จะโดยคนอื่นเอาเปรียบ การไม่ได้ทำในสิ่งที่ตัวเองต้องการจริงๆ ส่งผลให้พวกเขาไม่มีความสุขกับชีวิตของตัวเอง เกิดภาวะ Self-Esteem ต่ำ และภาวะวิตกกังวล (Anxiety) ได้

 

ในชีวิตของคนเรามีทั้งเรื่องราวที่ดี และเรื่องราวที่ไม่ดี (ที่เราไม่อยากให้เกิดขึ้น) เกิดขึ้นกับเราได้เสมอ และเป็นเรื่องธรรมดาที่เราจะรู้สึกเศร้าใจ หรือรู้สึกตกเป็นเหยื่อต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในบางครั้ง หรือชั่วระยะเวลาหนึ่ง แต่อย่างไรก็ตามคนที่มี Self-Esteem สูง จะมีหลักความคิดว่าเขาจะรับผิดชอบกับชีวิตของตัวเอง (Internal locus of control) เรื่องราวที่เกิดขึ้นอาจเป็นเพียงการตัดสินใจที่ไม่ดี ที่พวกเขาสามารถมีทางเลือกในการตัดสินใจแบบอื่น และจัดการกับผลลัพธ์ที่ตามมาได้ หรือแม้แต่เรื่องราวที่เกิดกับพวกเขาแบบนอกเหนือการควบคุม พวกเขาก็สามารถเลือกที่จะปรับมุมมองของตัวเองกับเรื่องที่เกิดขึ้น เพื่อที่จะทำให้พวกเขาเติบโต มากกว่าคร่ำครวญโทษโชคชะตาและไม่จัดการอะไรกับชีวิตของตัวเองเลย ที่สำคัญพวกเขารู้ดีว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ไม่ได้ทำลายคุณค่าในตัวของพวกเขา แต่เป็นเพียงแค่เหตุการณ์ชั่วคราวที่เกิดขึ้น และพวกเขาก็จะผ่านมันไปได้

 

 

 

 

แพรเชื่อว่า หลายๆ คนคงจะเจอคนใกล้ตัวที่มีปัญหา Self-Esteem ต่ำ มักมีเรื่องราวโชคร้ายที่เกิดขึ้นกับเขามาเล่าให้ฟังอยู่เสมอ ทำให้เรารู้สึกว่าตัวของเขาเองน่าสงสาร เป็นเสมือน "เหยื่อ" ต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ซึ่งคนกลุ่มนี้มีปัญหาทางสุขภาพจิต ซึ่งในทางจิตวิทยาเรียกว่า “Victim Mentality” หรือคนที่มีความคิดที่รู้สึกว่าตัวเองเป็นเหยื่อต่อโชคชะตา และเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับเขามาจากคนอื่นแทบทั้งสิ้น

 

 

คนประเภท Victim Mentality จะรู้สึกว่า สิ่งแย่ๆ มักเกิดขึ้นกับชีวิตของเขา มีความคิดในแง่ลบ เขาไม่สามารถจัดการหรือควบคุมกับสถานการณ์หรือชีวิตของตัวเองได้เลย และคนอื่นควรที่จะต้องเห็นใจกับสิ่งที่เกิดขึ้นในชีวิตของเขา แต่อันที่จริงแล้ว คนกลุ่ม Self-Esteem ต่ำนี้ มีความกลัวและหลีกเลี่ยงที่จะรับผิดชอบต่อชีวิตของตนเองและคนอื่น การรู้สึกว่าตัวเองตกเป็นเหยื่อต่อสถานการณ์ทำให้พวกเขาคิดว่า พวกเขาไม่ต้องจัดการทำอะไรเลย

 

 

สิ่งที่คนประเภท Victim Mentality ต้องการได้รับ ก็คือ

1) การได้รับความสนใจ

2) รู้สึกมีคุณค่า (เมื่อได้รับความสนอกสนใจจากคนอื่น)

3) อำนาจ (ที่จะให้คนอื่นทำบางอย่างให้เพราะสงสาร)

และในบางครั้งเราอาจพบคนที่มีความสัมพันธ์กับคนประเภท Victim Mentality ถูกทำร้ายด้วยคำพูด หรือการกระทำ แต่เมื่อเราตอบโต้กลับ เขาก็มักจะแสดงตัวเองว่าเป็นเหยื่อและน่าสงสาร ให้ผู้ทำร้ายรู้สึกผิด เป็นต้น

 

 

Victim Mentality มีสาเหตุมาจากหลายอย่าง โดยเฉพาะการเลี้ยงดูและชีวิตในวัยเด็ก (อ่านบทความ “โดนแกล้งตั้งแต่เด็ก จะมีผลอย่างไรกับการเป็นผู้ใหญ่ในอนาคต" ) เช่น

 

เรียนรู้จากคนในครอบครัว ตัวอย่างเช่น มีพ่อหรือแม่ที่มักจะบ่นถึงความโชคร้าย หรือคนอื่นทำให้ตัวเองตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก ทำให้คนอื่นในครอบครัวต้องคอยดูแลเขา เพราะความรัก ทำให้เรามีพฤติกรรมเลียนแบบ เพราะการทำแบบนั้นจะทำให้เรารู้สึกได้รับความสนใจ และ มีคนทำสิ่งต่างๆ ให้ เป็นต้น

 

อยู่ในครอบครัวที่ตัวเองต้องเป็นคนที่ดูแลใครบางคนที่ไร้ความสามารถ ตัวอย่างเช่น มีพ่อหรือแม่ที่ไม่สบายที่เราต้องดูแล หรือ ต้องพึ่งพาเราในการที่ครอบครัวจะมีความสุขหรือทุกข์ การอยู่ในสถานการณ์แบบนี้ที่เด็กทุกคนต้องการความรักจากพ่อแม่ ทำให้พวกเขารู้สึกว่าต้องทำแบบไม่มีทางเลือก และทำให้เติบโตเป็นคนที่มีความคิดแบบ victim mentality ได้