ติดตามเราบน Facebook
  • Facebook Social Icon
บทความล่าสุด
ค้นหาตามประเภทบทความ

มารู้จักโอตะ หรือ โอตาคุกันดีกว่า

 

“การจะเขียนบอกเล่าเรื่องใดให้ได้ดี ควรที่จะต้องมีประสบการณ์ตรงกับสิ่งเหล่านั้นเสียก่อน” คำกล่าวนี้เป็นจริงเสมอ เพราะหลังจากที่ผู้เขียนเริ่มมีความสนใจ และมีโอกาสปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มผู้ชื่นชอบรวมถึงได้ลองร่วมงาน Event ของวงศิลปินหญิงล้วนของไทยวงหนึ่งซึ่งได้รับแนวคิด รูปแบบการสร้างวงด้านต่างๆ มาจากวงศิลปินไอดอล (Idol: ผู้เป็นแบบอย่าง ผู้ที่มีความโดดเด่น ผู้ที่สามารถสร้างแรงบันดาลใจ) รุ่นพี่ คือ วง “AKB48” จากประเทศญี่ปุ่น ก็พบว่ามีความน่าสนใจอย่างมากที่จะหยิบยกมาเล่าและเขียนบทความนี้ขึ้นมาเล่าสู่กันฟัง

 

ก่อนอื่นอยากจะแนะนำผู้อ่านทุกท่านให้รู้จักกับคำว่า “โอตาคุ” (Otaku) โดยสังเขปเสียก่อน ซึ่งคงจะเดาได้ไม่ยากว่าศัพท์คำนี้มาจากทางประเทศญี่ปุ่นซึ่งใช้เรียก บุคคลที่มีความสนใจ หรือมีความหมกมุ่นในเรื่องใดเรื่องหนึ่งเป็นพิเศษ โดยมีหลักฐานการถูกนำมาใช้ในช่วงแรกๆ กับผู้ที่มีความสนใจเกี่ยวกับเรื่องการ์ตูน อะนิเมชั่น เกมส์ และกลุ่มดาราศิลปินต่างๆ ก่อนที่จะถูกขยายและใช้กับกลุ่มคนที่มีความสนใจเฉพาะด้าน เช่น ผู้ที่มีความสนใจในเรื่องของการทหาร อาวุธ รถไฟ เครื่องบิน การเมือง คอมพิวเตอร์ ของสะสมต่างๆ ฯลฯ ก็อาจถูกเรียกว่าโอตาคุได้เช่นกัน 

 

โดยในอดีตประเทศญี่ปุ่นเองมักมีทัศนคติ (attitude) ทางลบนิด ๆ ต่อผู้ที่ถูกเรียกว่าโอตาคุ  รวมถึงผู้ที่เป็นโอตาคุเองก็ไม่อยากให้สังคมมองตัวเองว่าเป็นเช่นนั้นเท่าไหร่ เนื่องจากผู้ที่เป็นโอตาคุส่วนหนึ่งมักมีบุคลิกภาพแบบเก็บตัวสูง ทำให้เข้าสังคมไม่เก่ง มีความหมกมุ่นครุ่นคิดในเรื่องที่ตนเองสนใจอย่างมากจนบางครั้งอาจกลายเป็นการเสพติด (addicted) แยกตัวเองออกจากความเป็นจริง จนอาจแสดงออกถึงท่าทีที่ไม่สอดคล้องตามบรรทัดฐานของสังคมส่วนใหญ่ในรูปแบบของพฤติกรรมต่อต้านสังคม (anti-social) พฤติกรรมก้าวร้าว (aggressive) และพฤติกรรมที่เบี่ยงเบน (deviant) ต่างๆ เช่น การเฝ้าติดตามศิลปินที่ชื่นชอบ ทำเรื่องอนาจารหรือบุกเข้าไปทำร้ายเมื่อศิลปินทำสิ่งที่ตนเองไม่ชอบใจ โพสความเห็นเชิงด่าทออาฆาตต่อบุคคลอื่นในอินเตอร์เน็ต 

 

แต่ในปัจจุบันเมื่อมีการศึกษาในเรื่องนี้กันมากขึ้นทำให้เกิดความเข้าใจเกี่ยวกับผู้ที่มีลักษณะของโอตาคุมากขึ้น จึงทำให้การมองในแง่ลบต่อผู้ที่เป็นโอตาคุลดลง เพราะเป็นปกติที่ในสังคมย่อมมีคนที่ดีและคนที่ไม่ดีปะปนกันไป

 

เมื่อย้อนกลับมาดูในประเทศไทยก็พบว่าผู้ที่มีลักษณะของโอตาคุก็อยู่ในสถานะไม่แตกต่างจากโอตาคุในอดีตของประเทศญี่ปุ่น คือ มักถูกมองในภาพลักษณ์ทางลบเนื่องจากถูกตัดสินจากสังคมผ่านพฤติกรรมของกลุ่มโอตาคุที่แสดงออกอย่างไม่เหมาะสมเพียงบางกลุ่ม และการนำเสนอด้านเดียวของสื่อต่างๆ ก็ทำให้เหมารวมว่าผู้ที่เป็นโอตาคุ ‘ทุกคน’ มีลักษณะไม่ดีเหมือนกันหมด แต่หลังจากที่ผู้เขียนมีความสนใจ มีการปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มคนที่ชื่นชอบกลุ่มศิลปินไอดอลที่เปรียบเสมือนน้องสาวของวง “AKB48” ในอินเตอร์เน็ตและงาน Event ซึ่งเป็นการเปิดโอกาสให้แฟนๆ ของทางวงมีโอกาสชม Mini Concert และได้จับมือกับสมาชิกสาวๆ ของวง ตามคอนเซปของวงนี้ คือ ‘วงไอดอลที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้’  จึงได้ถึงบางอ้อว่าทำไมวงนี้กำลังเป็นกระแสมากขึ้นเรื่อยๆ ในช่วงที่ผ่านมา 

 

 

หากมองในแง่ของโมเดลธุรกิจนั้นก็คงไม่แตกต่างจากวงศิลปินทั่ว ๆ ไป แต่มีการสร้างจุดเด่นและความแปลกใหม่ตรงที่เปิดโอกาสให้แฟนหรือผู้ที่ชื่นชอบวงนี้ได้เห็นพัฒนาการของศิลปินตั้งแต่แรกเริ่ม ทั้งในการออดิชั่น (Audition: กระบวนการคัดเลือกสมาชิกของวง) ที่ทำให้ได้สมาชิกที่มีบุคลิก character แตกต่างกันจำนวน 30 คน (แต่ในปัจจุบัน ณ วันที่เขียนบทความเหลือ 28 คน ซึ่งเยอะมาก สามารถแบ่งเป็นทีมย่อยในการทำงานได้หลายทีมทีเดียว) มีการแสดงขั้นตอนการฝึกซ้อม ความเป็นไปในชีวิตประจำวัน  การบอกเล่าความรู้สึก การสื่อถึงความเปลี่ยนแปลงก้าวหน้าของสมาชิกแต่ละคนราวกับเป็นรายการ Reality  มีการจัดรายการพูดคุยกันระหว่างสมาชิกในสถานที่ที่ทางผู้รับผิดชอบวงเตรียมไว้ให้ในลักษณะของห้องกระจก (มีชื่อเรียกเล่นๆ ว่าตู้ปลา) ที่ทำให้แฟนๆ มีโอกาสได้พบเจอสมาชิกตัวเป็นๆ ได้อย่างไม่ยากลำบากนัก  บรรดาสาวกและแฟนๆ จึงสามารถเลือกที่จะติดตามหรือเอาใจช่วยสมาชิกของวงที่ตนเองรู้สึกว่าชื่นชอบ มีคุณลักษณะที่ตรงตาม ‘จริต’ ของตนได้อย่างใกล้ชิด

 

เมื่อบรรดาแฟนของวงนี้พูดกันปากต่อปากและนำเสนอความชอบของตนเองตนเองให้กับผู้อื่นก็จะช่วยกระตุ้นให้คนที่ยังไม่รู้จักวงนี้อยากหาข้อมูลและมีส่วนร่วมมากยิ่งขึ้น จนเพิ่มจำนวนมากขึ้นคล้ายกับการใช้เทคนิค “ลูกบอลหิมะ” (Snowball: คือ การแพร่ขยายของสิ่งใดสิ่งหนึ่งผ่านการแนะนำต่อๆกันไปเรื่อยๆ เหมือนลูกบอลหิมะที่กลิ้งไปก็จะหอบเอาหิมะตามทางมาพอกพูนทำให้มีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ) นอกจากนี้ยังมีการตั้งกลุ่มทาง Social Network ที่รวมตัวของผู้ที่ชื่นชอบของสมาชิกแต่ละคน มีการออกจำหน่ายของที่ระลึกที่เป็นตัวแทนของสมาชิกแต่ละคนใน