Passive Death Wish หรือ “ความปรารถนาตายแบบเงียบ ๆ” ในทางจิตวิทยา หมายถึง ความรู้สึกหรือความคิดที่ต้องการให้ชีวิตสิ้นสุดลงโดยไม่คิดจะลงมือฆ่าตัวตายอย่างจริงจัง แต่ไม่มีแผนการหรือพฤติกรรมที่มุ่งไปสู่การจบชีวิตตนเองโดยตรง

หลังจากสถานการณ์แผ่นดินไหวในประเทศพม่า และส่งผลกระทบถึงประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่กรุงเทพฯ เชียงใหม่ และอีกหลายจังหวัด ส่งผลให้หลายท่านต้องฟื้นฟูโรคซึมเศร้า เนื่องจากเกิดอาการซึมเศร้าเทียม (Pseudo-Depression) บางท่านก็เกิดอาการ PTSD หรือ Post-Traumatic Stress Disorder

ทุกวันนี้เราเหนื่อยเพราะทำงานหนัก หรือเราเหนื่อยเพราะข้างในไม่รู้สึกมีชีวิตอีกแล้วกันแน่? คำถามนี้เป็นคำถามสำคัญที่ “เฟรน” ตัวละครเอกของภาพยนตร์พนักงานใหม่ (โปรดรับไว้พิจารณา) (Human Resource) เฝ้าถามตัวเองอยู่ทุกวัน

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับสัญญาณของโรคซึมเศร้าจากแบบประเมินตนเองที่อยู่ในโลกออนไลน์ จากการดูข่าวเกี่ยวกับคนที่เป็นโรคซึมเศร้า หรืออาจจะเคยสัมผัสกับผู้ป่วยโรคซึมเศร้ามาบ้าง แต่ในความเป็นจริงโรคซึมเศร้าไม่ได้มีหน้าตาแบบเดียวและคนที่เป็นโรคซึมเศร้าก็ไม่ได้มีอาการแบบหลักเสมอไป

ความปรารถนาตายแบบเงียบ ๆ หรือศัพท์ในทางจิตวิทยาเรียกว่า “Passive Death Wish” หรือ ที่ “Passive Suicidal Ideation” ในสังคมไทยเป็นเรื่องที่ค่อนข้างใหม่มาก แต่เป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจมากขึ้นในโลกออนไลน์ โดยความปรารถนาตายแบบเงียบ ๆ หรือ Passive Death Wish หมายถึง ภาวะที่บุคคล ๆ หนึ่ง มีความคิดที่จะจบชีวิตตนเองแบบเงียบ แต่ไม่ได้มีความตั้งใจ หรือวางแผนอย่างจริงจัง

หลายคนคิดว่าตัวเอง “สื่อสารไม่เก่ง” พูดไม่เป็นอธิบายความรู้สึกไม่ถูกคุยกันทีไรก็ทะเลาะยิ่งพยายามอธิบาย ยิ่งห่างกัน แต่บางครั้งปัญหาอาจไม่ใช่เรื่อง “การพูด” แต่อาจเป็นเพราะเราไม่เคยกล้ารู้สึกกับ “ความจริงข้างในตัวเอง” ต่างหาก

คนที่มีอาการของโรคซึมเศร้าโดยเฉพาะช่วงที่อาการอยู่ในระดับรุนแรงมักจะมองเห็นชีวิตของตัวเองไปในทางมืดมน สิ้นหวัง และไม่มีใครสามารถช่วยได้เลย

ภาวะสิ้นยินดีเป็นภาวะที่พบได้บ่อยขึ้นในปัจจุบัน สำหรับผู้เขียนแล้วภาวะนี้ค่อนข้างจะมีความน่ากลัวเพราะมันมีลักษณะเป็น “ภัยเงียบ” ที่เราไม่สามารถสังเกตเห็นจากภายนอกได้ หลายคนที่มีภาวะนี้ก็ยังคงเรียนหนังสือ ทำงาน หรือใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่ว่าข้างในจิตใจนั้นกลับรู้สึกว่างเปล่า หากมองจากมุมมองจิตวิทยา แนวคิดที่น่าสนใจในการนำมาใช้เป็นมุมมองต่อภาวะสิ้นยินดีก็คือ “จิตวิทยาอัตถิภาวนิยม” เพราะเป็นแนวคิดที่ว่าด้วยเรื่อง “ความหมายของชีวิต” และ “การไร้ความหมายในชีวิต”

ไม่ใช่เพราะความทุกข์ที่ทำให้เราคิดมาก แต่เป็นเพราะความคิดมากที่ทำให้เราทุกข์” เป็นประโยคที่ผู้เขียนเคยอ่านเจอบ่อย ๆ แต่แม้ว่ามันจะดูคมคายน่าประทับใจ ผู้เขียนกลับพบว่ามันจะเป็นเรื่องที่ยากหากคนที่อยากเลิกเป็นคนคิดมากไม่รู้ว่าวิธีการที่เป็นรูปธรรมในการรับมือกับความคิดมากของตัวเองคืออะไร

“งานก็ไม่หนักมาก แต่ทำไมใจมันเหนื่อยเหลือเกิน?” หลายคนมีช่วงเวลาที่ถามตัวเองแบบนี้ ทำงานตามหน้าที่ไม่ได้มีดราม่าในทีมไม่ได้ทะเลาะกับใครงานก็ไม่ได้ล้นจนรับไม่ไหว แต่ทำไมใจมันหนัก เหนื่อย อ่อนล้า แบบไม่มีเหตุผล?