คนที่มีอาการของโรคซึมเศร้าโดยเฉพาะช่วงที่อาการอยู่ในระดับรุนแรงมักจะมองเห็นชีวิตของตัวเองไปในทางมืดมน สิ้นหวัง และไม่มีใครสามารถช่วยได้เลย

ภาวะสิ้นยินดีเป็นภาวะที่พบได้บ่อยขึ้นในปัจจุบัน สำหรับผู้เขียนแล้วภาวะนี้ค่อนข้างจะมีความน่ากลัวเพราะมันมีลักษณะเป็น “ภัยเงียบ” ที่เราไม่สามารถสังเกตเห็นจากภายนอกได้ หลายคนที่มีภาวะนี้ก็ยังคงเรียนหนังสือ ทำงาน หรือใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่ว่าข้างในจิตใจนั้นกลับรู้สึกว่างเปล่า หากมองจากมุมมองจิตวิทยา แนวคิดที่น่าสนใจในการนำมาใช้เป็นมุมมองต่อภาวะสิ้นยินดีก็คือ “จิตวิทยาอัตถิภาวนิยม” เพราะเป็นแนวคิดที่ว่าด้วยเรื่อง “ความหมายของชีวิต” และ “การไร้ความหมายในชีวิต”

ปัญหาสุขภาพจิตในวัยรุ่นมักถูกมองข้ามไปบ่อย ๆ โดยเฉพาะในช่วงระยะเริ่มต้น เนื่องจากธรรมชาติทางพัฒนาการของวัยรุ่นทำให้ผู้ใหญ่มองว่าอารมณ์พฤติกรรมที่วัยรุ่นแสดงออกนั้นมันเป็นปกติของช่วงวัย เช่น หัวร้อนหงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน มีพฤติกรรมเหมือนคนขี้เกียจ นอนหลับนานมากหรือไม่หลับไม่นอน กินจุบจิบไม่หยุดหรือกินน้อยเหมือนแมวดม ทำให้มีปากเสียงกับคนรอบข้างได้ง่าย

หลายครั้งเราอยากช่วยคน แต่ไม่รู้ควรพูดอะไร หลายคนเคยอยู่ในสถานการณ์แบบนี้ เพื่อนหรือคนใกล้ตัวกำลังมีปัญหา บางคนกำลังเครียดกับงาน บางคนกำลังเจอปัญหาความสัมพันธ์ หรือบางคนกำลังสับสนกับชีวิต เขามานั่งเล่าเรื่องให้เราฟัง และในใจเราก็อยากช่วยเขาอย่างจริงใจ แต่ยิ่งฟังไปก็ยิ่งรู้สึกว่า “ไม่รู้จะพูดอะไรดี”

ทำไมเวลาคนมาปรึกษาเรา บทสนทนากลับจบลงแบบแปลก ๆ หลายคนเคยเจอสถานการณ์แบบนี้ เพื่อนมานั่งเล่าเรื่องปัญหาชีวิตให้ฟัง บางคนกำลังมีปัญหาความสัมพันธ์ บางคนกำลังสับสนกับการตัดสินใจในชีวิต เราตั้งใจฟังเขาอย่างดีพยายามช่วยเต็มที่ โดยให้คำแนะนำ เช่น แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกลับไม่เหมือนที่เราคิด คนที่มาปรึกษาอาจเงียบลง เปลี่ยนเรื่อง หรือจบบทสนทนาอย่างรวดเร็ว

คุณเคยเป็น “คนที่ทุกคนมาหาเวลามีปัญหา” ไหม ลองสังเกตดูว่าในกลุ่มเพื่อน มักจะมีคนประเภทหนึ่งที่คนอื่น “เลือกมาคุยด้วยเสมอ” เวลามีเรื่องเครียด เวลาต้องตัดสินใจ

แม้ว่าพ่อแม่เกือบทุกคนจะรู้ว่าการตะโกน ตะคอก หรือขึ้นเสียงใส่ลูกนั้นเป็นพฤติกรรมที่ไม่ดีต่อพัฒนาการของลูกเลย แต่ก็พบว่าพ่อแม่หลายคนไม่สามารถที่จะควบคุมตัวเองให้ไม่ตะโกนใส่ลูกได้ และส่วนใหญ่ก็มักจะนึกเสียใจในภายหลังว่าไม่น่าทำลงไปเลย

ไม่ใช่เพราะความทุกข์ที่ทำให้เราคิดมาก แต่เป็นเพราะความคิดมากที่ทำให้เราทุกข์” เป็นประโยคที่ผู้เขียนเคยอ่านเจอบ่อย ๆ แต่แม้ว่ามันจะดูคมคายน่าประทับใจ ผู้เขียนกลับพบว่ามันจะเป็นเรื่องที่ยากหากคนที่อยากเลิกเป็นคนคิดมากไม่รู้ว่าวิธีการที่เป็นรูปธรรมในการรับมือกับความคิดมากของตัวเองคืออะไร

“งานก็ไม่หนักมาก แต่ทำไมใจมันเหนื่อยเหลือเกิน?” หลายคนมีช่วงเวลาที่ถามตัวเองแบบนี้ ทำงานตามหน้าที่ไม่ได้มีดราม่าในทีมไม่ได้ทะเลาะกับใครงานก็ไม่ได้ล้นจนรับไม่ไหว แต่ทำไมใจมันหนัก เหนื่อย อ่อนล้า แบบไม่มีเหตุผล?

“ทำไมฉันยังไม่มั่นใจ ทั้งที่ทุกคนบอกว่าฉันเก่ง?” เคยสงสัยไหมว่า… ทำไมบางครั้งทำงานดี มีผลงาน มีคนชมแต่ในใจกลับไม่รู้สึกว่าตัวเอง “ดีพอ” ทำไมเวลาคนอื่นให้โอกาส เรากลับรู้สึกว่า“เขาคงให้เพราะยังไม่รู้ข้อบกพร่องของเรา” หรือแม้แต่ประโยคที่หลายคนพูดเหมือนกันอย่างน่าเหลือเชื่อ “ฉันทำได้…แต่ไม่รู้ทำไมฉันถึงไม่มั่นใจ”