ลองนึกถึงนักศึกษาคนหนึ่งที่เคยเข้าเรียนสม่ำเสมอ ส่งงานตรงเวลา และมีส่วนร่วมในชั้นเรียน แต่ช่วงหลังกลับเริ่มขาดเรียนบ่อย ไม่ส่งงาน และไม่ตอบอีเมลที่อาจารย์ส่งไปติดตาม อาจารย์บางคนอาจคิดว่า นักศึกษาคงไม่มีความรับผิดชอบ หรือไม่ให้ความสำคัญกับการเรียน แต่เบื้องหลังพฤติกรรมเหล่านั้น อาจมีเรื่องราวที่อาจารย์ยังไม่รู้

เพราะการดูแลสุขภาพใจนักเรียน ไม่ควรเริ่มต้นเมื่อปัญหาเดินไปถึงห้องแนะแนวแล้วเท่านั้น ลองนึกถึงนักเรียนคนหนึ่งที่เคยร่าเริง ตั้งใจเรียน และมีเพื่อนมากมาย แต่ช่วงหลังกลับเริ่มเงียบลง ขาดเรียนบ่อย ไม่ส่งงาน และแยกตัวจากเพื่อน

ทำไมเด็กบางคนกล้าเล่าทุกเรื่องให้เพื่อนฟัง แต่ไม่กล้าบอกครู? บางครั้งปัญหาอาจไม่ใช่ว่าเด็กไม่อยากพูด แต่เป็นเพราะเขายังไม่แน่ใจว่าการพูดออกไปจะปลอดภัยสำหรับตัวเองหรือเปล่า

“คนพูดไม่เก่งจะเป็นนักให้คำปรึกษาได้ไหม?” เป็นคำถามที่ผู้เขียนถูกถามเข้ามาบ่อย ๆ ซึ่งก็ต้องขอเล่าว่าตัวผู้เขียนเองก็เป็นคนที่พูดไม่เก่งแต่ก็ทำงานเป็นผู้ให้การปรึกษา (Counselor) และจากประสบการณ์ส่วนตัวก็พบว่าในชั่วโมงให้การปรึกษา ‘ทักษะการฟัง’ สำคัญมากกว่า ‘ทักษะการพูด’ อย่างไรก็ตาม การฟังนั้นมีหลายระดับตั้งแต่ฟังแบบได้ยินเสียงผ่านเข้ามาในหูไปจนถึงฟังแบบสัมผัสได้ว่าผู้พูดมีความรู้สึกอย่างไรโดยการฟังอย่างหลังมักจะถูกเรียกว่า “ฟังด้วยใจ”

อยากเรียนจิตวิทยา แต่พอค้นหาคำว่า “คอร์สจิตวิทยา” กลับเจอหลักสูตรเต็มไปหมด ทั้ง Psychology, Counseling Skills, จิตวิทยาการสื่อสาร, CBT, Satir รวมถึงคอร์สสำหรับพัฒนาตัวเองและคอร์สที่ออกแบบมาสำหรับการทำงาน แล้วเราควรเลือกจากอะไร?

อยากเรียนทักษะจิตวิทยา แต่ไม่รู้ว่าควรเริ่มจากตรงไหน? หลายคนสนใจจิตวิทยาเพราะอยากเข้าใจตัวเองมากขึ้น บางคนอยากเข้าใจคนรอบตัว บางคนทำงานกับคนทุกวันและรู้สึกว่าถ้ามีความรู้ด้านจิตวิทยาน่าจะช่วยให้สื่อสารและทำงานร่วมกับคนอื่นได้ดีขึ้น ขณะที่บางคนอาจสนใจทักษะการให้คำปรึกษาและกำลังมองหาว่าควรเริ่มเรียนอย่างไร

เวลามีเรื่องไม่สบายใจ เรามักบอกตัวเองว่าไม่เป็นไรเดี๋ยวก็ผ่านไป อย่าคิดมาก หรือเข้มแข็งหน่อย เรายังไปทำงานได้ ยังใช้ชีวิตได้ ยังพูดคุยกับคนอื่นได้ตามปกติ จนบางครั้งตัวเราเองก็คิดว่าเรื่องนั้นคงไม่ได้สำคัญอะไร แต่พออยู่คนเดียว ความรู้สึกเดิมกลับวนกลับมาอีก บางครั้งเราไม่ได้ไม่เข้มแข็ง แต่เราอาจกำลังใช้ความเข้มแข็งเพื่อผลักความรู้สึกของตัวเองออกไป

เราอาจรู้ว่าเพื่อนกำลังเสียใจ รู้ว่าคนรักกำลังน้อยใจ แต่พอมีคนถามว่า วันนี้เราเป็นอย่างไรบ้าง กลับตอบไม่ได้ บางครั้งเราไม่ได้ไม่รู้สึก แต่แค่ไม่เคยหยุดฟังความรู้สึกของตัวเอง

เคยสงสัยไหมคะว่า ทำไมบางครั้งลูกมีเรื่องไม่สบายใจ แต่กลับเลือกไปเล่าให้เพื่อนฟังแทนที่จะเล่าให้พ่อแม่ฟัง ทั้งที่พ่อแม่เองก็พร้อมจะช่วยและอยากรู้ว่าลูกกำลังเจอกับอะไร บางครั้งเมื่อถามว่ามีอะไรหรือเปล่า ลูกอาจตอบเพียงว่า ไม่มีอะไรหรือไม่เป็นไร

เคยสงสัยไหมคะว่า ทำไมบางครั้งลูกมีเรื่องไม่สบายใจ แต่กลับเลือกไปเล่าให้เพื่อนฟังแทนที่จะเล่าให้พ่อแม่ฟัง ทั้งที่พ่อแม่เองก็พร้อมจะช่วยและอยากรู้ว่าลูกกำลังเจอกับอะไร บางครั้งเมื่อถามว่ามีอะไรหรือเปล่า ลูกอาจตอบเพียงว่า ไม่มีอะไรหรือไม่เป็นไร