หนึ่งในคำถามยอดฮิตของคนทำงานก็คือ “ฉันจะเป็นโรคซึมเศร้าไหมนะ?” เนื่องจากมีผู้คนจำนวนไม่น้อยที่มีอาการที่มันรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน และอาการที่เกิดขึ้นมันก็มีความคล้ายกับอาการของโรคซึมเศร้า เช่น พอถึงวันจันทร์แล้วรู้สึกหดหู่ไม่มีเรี่ยวแรงจะลุกจากเตียง รู้สึกแย่จนไม่อยากไปทำงาน อยากเทสิ่งที่เป็นหน้าที่ที่ต้องทำเพราะไม่ไหวแล้ว เป็นต้น

ทุกวันนี้เราเหนื่อยเพราะทำงานหนัก หรือเราเหนื่อยเพราะข้างในไม่รู้สึกมีชีวิตอีกแล้วกันแน่? คำถามนี้เป็นคำถามสำคัญที่ “เฟรน” ตัวละครเอกของภาพยนตร์พนักงานใหม่ (โปรดรับไว้พิจารณา) (Human Resource) เฝ้าถามตัวเองอยู่ทุกวัน

โรคซึมเศร้าในเด็ก เป็นภาวะทางอารมณ์ที่ส่งผลกระทบอย่างมากต่อความคิด และพฤติกรรมของเด็ก ทำให้เกิดความรู้สึกเศร้า หดหู่ และสูญเสียความสนใจในกิจกรรมที่เคยสนุกสนาน อาการเหล่านี้อาจส่งผลต่อการเรียน ความสัมพันธ์กับเพื่อนและครอบครัว รวมถึงพัฒนาการทางสังคม

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับสัญญาณของโรคซึมเศร้าจากแบบประเมินตนเองที่อยู่ในโลกออนไลน์ จากการดูข่าวเกี่ยวกับคนที่เป็นโรคซึมเศร้า หรืออาจจะเคยสัมผัสกับผู้ป่วยโรคซึมเศร้ามาบ้าง แต่ในความเป็นจริงโรคซึมเศร้าไม่ได้มีหน้าตาแบบเดียวและคนที่เป็นโรคซึมเศร้าก็ไม่ได้มีอาการแบบหลักเสมอไป

แม้ว่าองค์ความรู้เกี่ยวกับโรคซึมเศร้าจะเริ่มเข้าถึงได้ง่ายและหลายคนก็ยอมรับแล้วว่ามันคืออาการป่วยชนิดหนึ่งที่มีอยู่จริงและไม่ใช่การที่ผู้ป่วยคิดไปเอง แต่ผู้เขียนก็ยังพบความ ‘เก้ ๆ กัง ๆ’ ของคนใกล้ชิดของผู้ป่วยที่หลายครั้งพวกเขาก็รู้สึกทำตัวไม่ถูก ไม่รู้ว่าตัวเองควรจะทำอย่างไร

“ฉันก็เคยเจอเรื่องแบบนี้มาเหมือนกัน ตอนนั้นฉันร้องไห้เยอะมาก แต่เวลามันก็ทำให้หายเศร้าได้เอง” “คนอื่นเจอปัญหาหนักกว่านี้ยังไม่เห็นเขาเป็นโรคซึมเศร้าเลย” “ชีวิตเธอก็ออกจะดี ไม่เห็นมีอะไรที่ดูจะทำให้เธอเป็นโรคซึมเศร้าได้เลย” “โรคซึมเศร้าอะไรกัน อ่อนแอคิดไปเองมากกว่า” เหล่านี้คือตัวอย่างของประโยคที่สะท้อนถึงความเข้าใจคลาดเคลื่อนไปว่า โรคซึมเศร้า กับ ความเศร้า มันเป็นสิ่งเดียวกัน

หลายคนคิดว่าตัวเอง “สื่อสารไม่เก่ง” พูดไม่เป็นอธิบายความรู้สึกไม่ถูกคุยกันทีไรก็ทะเลาะยิ่งพยายามอธิบาย ยิ่งห่างกัน แต่บางครั้งปัญหาอาจไม่ใช่เรื่อง “การพูด” แต่อาจเป็นเพราะเราไม่เคยกล้ารู้สึกกับ “ความจริงข้างในตัวเอง” ต่างหาก

คนที่มีอาการของโรคซึมเศร้าโดยเฉพาะช่วงที่อาการอยู่ในระดับรุนแรงมักจะมองเห็นชีวิตของตัวเองไปในทางมืดมน สิ้นหวัง และไม่มีใครสามารถช่วยได้เลย

ภาวะสิ้นยินดีเป็นภาวะที่พบได้บ่อยขึ้นในปัจจุบัน สำหรับผู้เขียนแล้วภาวะนี้ค่อนข้างจะมีความน่ากลัวเพราะมันมีลักษณะเป็น “ภัยเงียบ” ที่เราไม่สามารถสังเกตเห็นจากภายนอกได้ หลายคนที่มีภาวะนี้ก็ยังคงเรียนหนังสือ ทำงาน หรือใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่ว่าข้างในจิตใจนั้นกลับรู้สึกว่างเปล่า หากมองจากมุมมองจิตวิทยา แนวคิดที่น่าสนใจในการนำมาใช้เป็นมุมมองต่อภาวะสิ้นยินดีก็คือ “จิตวิทยาอัตถิภาวนิยม” เพราะเป็นแนวคิดที่ว่าด้วยเรื่อง “ความหมายของชีวิต” และ “การไร้ความหมายในชีวิต”

ไม่ใช่เพราะความทุกข์ที่ทำให้เราคิดมาก แต่เป็นเพราะความคิดมากที่ทำให้เราทุกข์” เป็นประโยคที่ผู้เขียนเคยอ่านเจอบ่อย ๆ แต่แม้ว่ามันจะดูคมคายน่าประทับใจ ผู้เขียนกลับพบว่ามันจะเป็นเรื่องที่ยากหากคนที่อยากเลิกเป็นคนคิดมากไม่รู้ว่าวิธีการที่เป็นรูปธรรมในการรับมือกับความคิดมากของตัวเองคืออะไร