ซึมเศร้าหลังคลอด ปัจจัยเบื้องหลังที่ทำให้คู่สมรสเปลี่ยนไปเหมือนกลายเป็นคนละคน
เมื่อพูดถึงภาวะซีมเศร้าหลังคลอด มีข่าวหนึ่งที่อยู่ในความทรงจำและเป็นแรงบันดาลใจให้กับผู้เขียนเสมอในการพูดถึงความสำคัญของการดูแลคุณแม่หลังคลอดโดยเฉพาะคุณแม่ที่มีภาวะซึมเศร้าหลังคลอดก็คือ ข่าวคุณแม่ท่านหนึ่งที่จบชีวิตของตนเองและลูกน้อยวัย 6 เดือนหลังจากที่ต่อสู้กับภาวะซึมเศร้าหลังคลอดมาอย่างต่อเนื่อง หากไปดูข้อมูลทางสถิติก็จะพบข้อมูลจากหลายแหล่งอ้างอิง เช่น ข้อมูลของสถาบันราชานุกูลระบุว่า ภาวะซึมเศร้าหลังคลอดเป็นภาวะที่พบได้ประมาณ 10-20% ของหญิงหลังคลอด หรือข้อมูลของโรงพยาบาลแก่งคอยตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2559 จนถึงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2560 ก็พบว่าจากหญิงที่มาคลอดลูกจำนวน 80 ราย มี 11 รายที่พบว่ามีภาวะซึมเศร้าหลังคลอด
ซึ่งมันทำให้เห็นว่าภาวะซึมเศร้าไม่ใช่กรณีที่หายาก และหากมันเกิดขึ้นกับใครก็ไม่ใช่เรื่องที่ควรนิ่งนอนใจ เพราะหากคุณแม่หลังคลอดได้รับการดูแลที่ถูกต้องก็จะกลับมาเป็นภรรยาที่น่ารักเหมือนเดิมได้ ในทางตรงข้าม หากคุณแม่หลังคลอดถูกปล่อยปละละเลยและไม่ได้รับการประเมินภาวะซึมเศร้าหลังคลอด ผลกระทบก็อาจจะรุนแรงไปถึงขั้นมีความสูญเสียเกิดขึ้นได้เลย
ในบทความนี้ผู้เขียนจึงขอหยิบยกภาวะซึมเศร้าหลังคลอดแบบที่เรียกว่า Postpartum Depression ซึ่งมักจะมีความรุนแรงกว่าแบบ baby blues โดยอาการที่พบได้ในคุณแม่ที่มีภาวะ Postpartum Depression ได้แก่
สามารถเศร้าหรือโกรธอย่างรุนแรงได้โดยไม่มีสัญญาณเตือนหรือสาเหตุที่ชัดเจน
ดูเหมือนมีอาการมึนงง สับสน หรือทำภารกิจให้สำเร็จได้ยาก
ดูเหมือนเป็นหุ่นยนต์ที่เพียงแค่ทำสิ่งต่าง ๆ ไปตามหน้าที่
รู้สึกวิตกกังวลอย่างมากเวลาที่อยู่ใกล้ลูก
รู้สึกผิดและรู้สึกว่าตัวเองล้มเหลวในบทบาทความเป็นแม่
ไม่มีความสนใจในกิจกรรมที่ตนเองเคยชอบหรือเคยทำให้มีความสุข
มีความคิดที่น่ากลัวเกี่ยวกับการทำร้ายตนเองและลูก
มีความรู้สึกเศร้า วิตกกังวล และสิ้นหวังอย่างรุนแรง
หมดความสนใจในการทำกิจกรรมต่าง ๆ หรือแยกตัวจากเพื่อนและคนในครอบครัว
ทั้งนี้ จากการศึกษาของนายแพทย์วันชัย กิตติโชติวัฒน์ (2561) ได้ระบุว่า ความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้ามีความสัมพันธ์กันมาก โดยความวิตกกังวลระหว่างตั้งครรภ์เป็นปัจจัยที่สำคัญระดับปานกลาง ถึงมากในการทำนายการเกิดภาวะซึมเศร้าหลังคลอด อย่างไรก็ตาม อายุของหญิงตั้งครรภ์ในวันที่คลอดบุตรไม่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าหลังคลอด
หากคุณเป็นคุณแม่ที่กำลังประสบกับ Postpartum Depression
ไปพบแพทย์ให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้
ขอให้คุณรับรู้ว่าคุณไม่ได้โดดเดี่ยว
เข้ารับการทำจิตบำบัดควบคู่ไปกับการใช้ยา
ขอความช่วยเหลือจากเพื่อนหรือคนในครอบครัว
หากคุณเป็นคุณพ่อที่กำลังประสบกับ Postpartum Depression
อาจฟังดูไม่น่าเชื่อ แต่คุณพ่อก็สามารถมีภาวะ Postpartum Depression ได้เช่นกัน โดยจากข้อมูลพบว่ามีคุณพ่อ 2% - 25% ที่ได้รับผลกระทบในช่วงที่คู่สมรสตั้งครรภ์หรือในช่วงปีแรกหลังคลอด จากข้อมูลของสมาคมกุมารแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา (American Academy of Pediatrics) พบว่า อัตราของคุณพ่อที่มีภาวะ Postpartum Depression สามารถเพิ่มเป็น 50% ได้ หากคู่สมรสก็มีภาวะ Postpartum Depression ด้วย
ซึ่งในกรณีเช่นนี้จะส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อความเป็นอยู่ที่ดีของครอบครัว คุณพ่ออาจแสดงอาการของภาวะ Postpartum Depression ต่างออกไปจากคุณแม่ โดยคุณพ่ออาจจะมีอารมณ์หงุดหงิด โกรธ ฉุนเฉียวง่าย หรือหุนหันพลันแล่น รวมถึงมีปัญหาในการหาความสุขจากกิจกรรมต่าง ๆ นอกจากนั้นคุณพ่อที่ซึมเศร้ามักมีแนวโน้มที่จะใช้สารเสพติดรวมถึงใช้ความรุนแรงกับคนในครอบครัว โดยคุณพ่อบางรายอาจมีพฤติกรรมขัดขวางไม่ให้คู่สมรสให้นมลูกหรือปั๊มนม
ดังนั้น หากพบว่าคุณพ่อเองก็มีปัญหาพฤติกรรมอารมณ์ในช่วงที่คุณแม่ตั้งครรภ์หรือในช่วงปีแรกหลังคลอดก็ควรให้คุณพ่อได้รับการประเมินคัดกรองภาวะซึมเศร้าด้วยเช่นกัน รวมถึงควรส่งเสริมให้คุณพ่อได้รับการรักษาและการสนับสนุนช่วยเหลือ
เพิ่มเติมจากมุมมองของผู้เขียน
แม้ว่ามันเป็นปกติของคนที่คบหากันมาจนมีลูกด้วยกันที่จะมีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมและมีหลายครั้งที่อาจจะมีพฤติกรรมที่ไม่น่ารัก แต่ปัญหาพฤติกรรมอารมณ์ของคู่สมรสนั้นอาจไม่ได้มาจากความเป็นคนที่ไม่น่ารักเสมอไป โดยเฉพาะในช่วงตั้งครรภ์หรือในช่วงปีแรกหลังคลอดที่ทั้งคุณแม่และคุณพ่ออาจจะมีความวิตกกังวลจนส่งผลให้มีภาวะซึมเศร้าได้ ดังนั้น ก่อนที่ตั้งคำถามว่าควรไปต่อหรือแค่นี้? ผู้เขียนอยากเชิญชวนให้คุณพ่อและคุณแม่พากันไปพบผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตเพื่อคัดกรองภาวะซึมเศร้าดูก่อนนะคะ และหากพบว่ามีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าจริง ๆ ก็ควรเข้ารับการรักษาจากจิตแพทย์ควบคู่กันไปกับการทำจิตบำบัด
ซึ่งทาง iSTRONG เองก็มีผู้เชี่ยวชาญดูแลทางด้านนี้ในในบริการปรึกษาสุขภาพจิตโดยจิตแพทย์และนักจิตวิทยา ที่พร้อมจะดูแลและช่วยให้คุณผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากไปพร้อมกัน ซึ่งผู้เขียนเชื่อว่าหากคู่สมรสได้รับการดูแลอย่างถูกต้องเหมาะสมจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตก็จะสามารถกลับมาเป็นคู่รักคู่สมรสที่มีความสุขได้อีกครั้งค่ะ
iSTRONG Mental Health
ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร
บริการของเรา
บุคคลทั่วไป
บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5
คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U
องค์กร
บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg
ติดต่อ
โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong
บทความที่เกี่ยวข้อง
อ้างอิง:
อิสสริยา พรายทองแย้ม (2022).
ซึมเศร้าหลังคลอด : ทำไมชายชาวออสเตรเลียถึงวิ่งเพื่อหญิงไทย.
วันชัย กิตติโชติวัฒน์.
ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะซึมเศร้าหลังคลอดของโรงพยาบาลแก่งคอย จังหวัดสระบุรี.
South Dakota Department of Health (n.d.).
Baby Blues vs. Postpartum Depression.
ประวัติผู้เขียน
นิลุบล สุขวณิช (เฟิร์น) ประวัติการศึกษา: จบปริญญาโทสาขาจิตวิทยาการปรึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, ปริญญาตรีสาขาจิตวิทยา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มีประสบการณ์ทำงานเป็นนักจิตวิทยาการปรึกษาในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งเป็นเวลา 11 ปี ปัจจุบันเป็นนักเขียนบทความให้กับ ISTRONG
Nilubon Sukawanich (Fern) Educational background: Master's degree in Counseling Psychology from Chiang Mai University, Bachelor's degree in Psychology from Chiang Mai University. With 11 years of experience working as a counseling psychologist at a university. Currently working as a content writer for ISTRONG.