คนที่ช่วยคนเก่งที่สุด อาจไม่ใช่คนที่ให้คำแนะนำเก่งที่สุด
- iStrong Mental Health
- 2 hours ago
- 1 min read
เวลามีใครมาปรึกษาเราสิ่งแรกที่เรามักทำ คือพยายามหาทางออกให้เขา หลายครั้งเรารีบให้คำแนะนำ เพราะหวังดี อยากให้อีกฝ่ายรู้สึกดีขึ้นเร็วที่สุด แต่เคยไหม แม้เราจะพูดทุกอย่างที่คิดว่าดีที่สุดแล้วอีกฝ่ายกลับยังรู้สึกเหมือนเดิม หรือบางคนกลับเงียบลงไม่อยากเล่าต่อ และสุดท้ายก็กลับมาปรึกษาเรื่องเดิมซ้ำ ๆ หลายคนจึงเริ่มตั้งคำถามว่าหรือจริง ๆ แล้ว เราช่วยเขาไม่เป็น
การช่วยคน ไม่ได้เริ่มจากการมีคำตอบ
ในทางจิตวิทยามนุษย์ไม่ได้ต้องการคำแนะนำเป็นสิ่งแรกเสมอไป แต่ต้องการความรู้สึกว่า "มีคนเข้าใจสิ่งที่เรากำลังเผชิญ" ก่อน เพราะเมื่อสมองยังเต็มไปด้วยความเครียด ความกังวล หรืออารมณ์ที่ยังไม่ได้รับการรับฟัง การได้รับคำตอบที่ดีก็อาจยังไม่ใช่สิ่งที่เขาพร้อมจะรับ นี่คือเหตุผลที่หลายครั้งคนไม่ได้มาหาเราเพราะต้องการคนเก่งที่สุด แต่กำลังมองหา "พื้นที่ปลอดภัย" ที่ทำให้เขารู้สึกว่า "ฉันไม่ถูกตัดสิน"
นักจิตวิทยามองเรื่องนี้อย่างไร
นักจิตวิทยามักเริ่มต้นการช่วยเหลือด้วยการทำความเข้าใจประสบการณ์ของอีกฝ่าย มากกว่าการรีบแก้ปัญหาในการให้คำปรึกษา (Counseling) หนึ่งในทักษะสำคัญคือ Active Listening หรือการรับฟังอย่างตั้งใจ เพื่อเข้าใจทั้งสิ่งที่อีกฝ่ายพูด ความรู้สึกที่ซ่อนอยู่ และความหมายที่เขามอบให้กับเหตุการณ์นั้น
ในศาสตร์ CBT (Cognitive Behavioral Therapy) นักจิตวิทยาจะค่อย ๆ ชวนให้ผู้รับการปรึกษาสังเกตว่า ความคิดแบบใดกำลังส่งผลต่ออารมณ์และพฤติกรรมของตนเอง แทนที่จะรีบบอกว่าควรคิดอย่างไร
ขณะที่แนวคิด Satir จะชวนมองลึกลงไปกว่าคำพูดหรือพฤติกรรม เพื่อทำความเข้าใจความรู้สึก ความเชื่อ และความต้องการที่ซ่อนอยู่ภายใน แม้แต่ละศาสตร์จะมีวิธีการแตกต่างกัน แต่สิ่งที่เหมือนกันคือ การช่วยคนเริ่มต้นจากการเข้าใจไม่ใช่การรีบให้คำตอบ
4 วิธีช่วยคน โดยไม่ต้องรีบให้คำแนะนำ
ฟังให้จบ ก่อนคิดว่าจะพูดอะไร
หลายครั้งเราไม่ได้ฟังเพื่อเข้าใจแต่ฟังเพื่อเตรียมตอบ ลองเปลี่ยนเป็นตั้งใจฟังให้จบ โดยไม่รีบเสนอความคิดเห็นทันที เพียงเท่านี้อีกฝ่ายก็อาจรู้สึกว่าตัวเองได้รับการรับฟังมากขึ้น
สะท้อนความรู้สึก แทนการรีบแก้ปัญหา
แทนที่จะพูดว่าอย่าคิดมาก ลองเปลี่ยนเป็นฟังดูแล้วเรื่องนี้คงหนักสำหรับคุณมาก ประโยคสั้น ๆ แบบนี้ ช่วยให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าความรู้สึกของเขาได้รับการยอมรับ
ใช้คำถาม มากกว่าคำตอบ
แทนที่จะรีบบอกว่า คุณควรทำ... ลองถามว่า "คุณคิดว่าตอนนี้ สิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับคุณคืออะไร" คำถามที่ดี ไม่ได้พาอีกฝ่ายไปตามความคิดของเรา แต่ช่วยให้เขาค้นพบคำตอบของตัวเอง
ไม่จำเป็นต้องแบกปัญหาของทุกคนไว้คนเดียว
หลายคนที่เป็นที่พึ่งให้คนอื่นมักรู้สึกว่าตัวเองต้องช่วยทุกเรื่อง แต่ความจริงแล้ว หน้าที่ของเราคือการอยู่เคียงข้าง ไม่ใช่การใช้ชีวิตแทนเขา การรู้จักขอบเขตของตัวเอง จึงเป็นอีกหนึ่งทักษะสำคัญของการช่วยเหลือผู้อื่นอย่างยั่งยืน
Case Study : ตัวอย่างสถานการณ์
คุณก้อยเป็น HR ของบริษัทแห่งหนึ่ง ทุกครั้งที่พนักงานมีปัญหาเธอจะพยายามให้คำแนะนำทันที เพราะเชื่อว่านั่นคือวิธีช่วยที่ดีที่สุด แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือพนักงานหลายคนกลับมาปรึกษาเรื่องเดิมอยู่เสมอซ้ำ ๆ วนไปวนมา หลังจากได้เรียนรู้ทักษะการรับฟังเชิงลึก เธอเริ่มเปลี่ยนจากการรีบเสนอทางออก มาเป็นการตั้งคำถามและสะท้อนความรู้สึก
ผลลัพธ์คือพนักงานเริ่มคิดหาทางออกด้วยตัวเองมากขึ้น กล้าพูดความรู้สึกมากขึ้น และบทสนทนาก็มีคุณภาพมากกว่าเดิม เธอค้นพบว่า บางครั้งสิ่งที่ช่วยคนได้มากที่สุด ไม่ใช่คำตอบที่ดีที่สุด แต่คือการรับฟังที่ดีที่สุด
การช่วยคนไม่ได้วัดจากจำนวนคำแนะนำที่เรามอบให้ แต่คือการทำให้อีกฝ่ายรู้สึกปลอดภัยพอที่จะเข้าใจตัวเองทักษะอย่างการรับฟัง การตั้งคำถาม และการสะท้อนความรู้สึก อาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่กลับเป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยสร้างความไว้วางใจ ทั้งในการทำงาน การเป็นผู้นำ การดูแลทีม และความสัมพันธ์ในชีวิตประจำวัน และทักษะเหล่านี้ ไม่ใช่พรสวรรค์ แต่เป็นสิ่งที่เรียนรู้และพัฒนาได้
หากคุณอยากช่วยคนได้ "ลึกกว่าเดิม"
หลายคนเชื่อว่าการช่วยเหลือผู้อื่นอาศัยเพียงความหวังดี แต่ในความเป็นจริงการช่วยคนอย่างมีคุณภาพคือ "ทักษะ" ที่มีหลักการรองรับจากศาสตร์ทางจิตวิทยา และสามารถฝึกฝนได้อย่างเป็นระบบ
หลักสูตรทักษะจิตวิทยาการให้คำปรึกษระดับ Fundamental ของ iSTRONG จึงออกแบบขึ้นเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้จากประสบการณ์ของจิตแพทย์และนักจิตวิทยา ให้กลายเป็นทักษะที่นำไปใช้ได้จริง ไม่ว่าจะเป็นการรับฟัง การตั้งคำถาม การสร้างความไว้วางใจ และการสื่อสารอย่างเข้าอกเข้าใจ ทั้งในบทบาทของผู้นำ HR ผู้จัดการ ครู โค้ช หรือผู้ที่ต้องทำงานกับผู้คนในทุกวัน
หากองค์กรอยากสร้าง Mental Well-being อย่างเป็นระบบ
หลายองค์กรลงทุนพัฒนาทักษะการสื่อสารของผู้นำ แต่ในความเป็นจริงปัญหาหลายอย่างไม่ได้เกิดจากการ "สื่อสารไม่เก่ง" หากเกิดจากการที่คนในองค์กรไม่รู้ว่าจะรับฟังและเข้าใจผู้คนอย่างไร
เมื่อหัวหน้างาน HR หรือผู้ที่ต้องดูแลทีมมีทักษะการรับฟัง การตั้งคำถาม และการเข้าใจอารมณ์ของผู้คน บทสนทนาในที่ทำงานก็จะเปลี่ยนจากการรีบแก้ปัญหา มาเป็นการช่วยให้ผู้คนค้นหาทางออกของตัวเองได้มากขึ้น ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นฐานสำคัญของการสร้าง Mental Well-being และ Psychological Safety ภายในองค์กร
สำหรับองค์กรที่ต้องการพัฒนาการดูแลพนักงานอย่างเป็นระบบ iSTRONG มีบริการด้าน Mental Well-being for Organization ที่ครอบคลุมทั้ง EAP (Employee Assistance Program), Training Workshop และการออกแบบโปรแกรมที่เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร เพื่อช่วยสร้างวัฒนธรรมการทำงานที่ผู้คนรู้สึกปลอดภัย กล้าพูด และพร้อมเติบโตไปด้วยกัน
iSTRONG Mental Health
ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร
บริการของเรา
บุคคลทั่วไป
บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5
คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U
องค์กร
บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg
ติดต่อ
โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong