บทความล่าสุด
ค้นหาตามประเภทบทความ
Please reload

original_1164948181 copy.jpg

คุณเป็นคนที่ชอบโทษตัวเองหรือเปล่า?

March 13, 2020

ใครเคยพูดกับตัวเองประมาณนี้บ้างคะ “ฉันนี่มันไม่ได้เรื่องเลย”, “ฉันเป็นพ่อแม่ที่ไม่ดี”, “ฉันใส่ชุดนี้แล้วดูอ้วนมากเลย” คำพูดที่เราพูดกับตัวเองในหัวเหล่านี้ คือ การโทษตัวเอง (self-critical) ซึ่งเป็นเรื่องธรรมดาของคนทุกคนที่จะเคยพูดแบบนี้กับตัวเอง แต่หากเราโทษตัวเองมากจนเกินไป ก็อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตของเราได้

 

 

การโทษตัวเอง (self-criticism) คืออะไร

 

1. การโทษตัวเอง คือ การที่เราประเมินตัวเอง ว่าเราไม่ดี และคนที่ชอบโทษตัวเอง ก็มักจะคิดว่าตัวเองไม่ดีพอ ไม่คู่ควรกับสิ่งต่าง ๆ กับทุก ๆ เรื่องอยู่เสมอ ๆ

2. การโทษตัวเอง จัดเป็นบุคลิกภาพประเภทหนึ่ง ซึ่งคนกลุ่มนี้มักจะเป็นคนที่เข้มงวด และกดดันตัวเอง

3. คนที่ชอบโทษตัวเองโดยส่วนมากแล้วจะเป็นคนที่กลัวความล้มเหลว หรือ ถูกปฏิเสธ พวกเขาเหล่านี้จะให้ความสำคัญกับความสำเร็จ และเป้าหมายมากกว่า ความสัมพันธ์

 

เพราะเหตุใด เราถึงชอบโทษตัวเอง

 

การโทษตัวเองส่วนมากมีสาเหตุมาจากความสัมพันธ์ระหว่างตัวเด็กกับคนเลี้ยงดูในวัยเด็ก ตัวอย่างเช่น เด็กที่โตมากับคนเลี้ยงที่เข้มงวด และไม่ค่อยแสดงความรัก หรือ เด็กที่ถูกลงโทษอยู่เป็นประจำ เป็นต้น เด็กในสองกลุ่มนี้มักจะกลัวการทำผิด และต้องถูกตำหนิ หรือลงโทษ พวกเขาเลยพัฒนา การโทษตัวเองเพื่อกดดันให้ตัวเองทำให้ดีมากขึ้น เพื่อจะได้ไม่เกิดความผิดพลาด หรือ ไม่ทำอะไรบางอย่าง เพราะกลัวความผิดพลาด เป็นต้น

 

ผลกระทบของการโทษตัวเอง

 

การโทษตัวเองมีผลเสียตามมามากมาย ได้แก่

 

- มักจะเป็นคนที่อารมณ์ไม่ดีอยู่เสมอ

- ทำให้มีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคซึมเศร้า และโรคทางจิตเวทย์อื่น ๆ เช่น โรคการกินที่ผิดปกติ (eating disorder) โรควิตกกังวล (general anxiety disorder) เป็นต้น

- มักจัดการกับปัญหาด้วยวิธีการหนีปัญหา พวกเขาเหล่านี้มักแยกตัวเองออกจากสังคม เมื่อพวกเขารู้สึกเสียใจ แทนที่จะขอร้องหาความช่วยเหลือ

 

เพราะอะไรเราถึงโทษตัวเอง ถ้ามันทำให้เรารู้สึกไม่ดี

 

เมื่อเราเป็นเด็ก เรามักจะปรับตัวเพื่อให้เข้ากับคนเลี้ยงของเราให้ได้ เพื่อจะได้รับความรัก และ ความเอาใจใส่ ตัวอย่าง เช่น หากเราถูกคนเลี้ยงของเราดุเมื่อเราได้คะแนนไม่ดี เราก็มักที่จะ 1) เรียนให้หนักขึ้น เพื่อที่จะได้คะแนนที่ดี เราจะไม่โดยดุอีก 2) ฉันจะโทษตัวเองก่อน เพื่อที่คนเลี้ยงของฉันจะได้เห็นว่าฉันได้ลงโทษตัวเองแล้ว และจะไม่ดุฉันอีก หรือ 3) ฉันจะโทษตัวเอง เพื่อทำให้ตัวเองรู้สึกแย่ เพื่อที่เวลาที่คนเลี้ยงของฉันดุฉัน ฉันจะได้ไม่ต้องรู้สึกเสียใจมาก เป็นต้น

 

อย่างไรก็ตาม การโทษตัวเองก็มีข้อดี Plato ได้นำเสนอการโทษตัวเองว่าเป็นการประเมินตัวเองถึงข้อจำกัดที่ตัวเองมีเพื่อที่จะพัฒนาให้ตัวเองดีขึ้นในสังคมปัจจุบัน การโทษตัวเองในระดับที่ไม่มาก  หรือ น้อยเกินไปนำมาซึ่งการพัฒนาตัวเอง และทำให้เราประสบความสำเร็จในสิ่งที่เราตั้งเป้าหมายไว้ได้

 

 

มีงานวิจัยจำนวนมากที่ทำเพื่อจะเข้าใจประโยชน์ของการโทษตัวเอง ซึ่งมีดังต่อไปนี้