จากเนเน่ รอยัล สู่ลูกของเรา 5 เทคนิคสร้างการสนับสนุนจากครอบครัวให้ลูกกล้าตามฝัน
ก่อนอื่นเลยต้องขอแสดงความยินดีกับน้องเนเน่ รอยัล หรือ “น้องแพรว” รัตติกานต์ อำลอย สาวน้อย Rock star วัย 16 ปี จากภูเก็ต ที่สามารถคว้าแชมป์ America's Got Talent 2026 ได้สำเร็จ แต่กว่าที่น้องเนเน่จะมาถึงจุดนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะอ้างอิงจากคำสัมภาษณ์ของ Jon Elron ผู้จัดการของน้องเนเน่ เคยให้สัมภษณ์กับ SiamTownUS ไว้ว่า เส้นทางสู่เวที AGT ไม่ได้เกิดขึ้นในความพยายามครั้งเดียว แต่น้องเนเน่ และครอบครัวพยายามสมัครเข้ารายการมากกว่าหนึ่งครั้ง ก่อนที่น้องเนเน่จะได้รับโอกาสแสดงความสามารถบนเวทีแห่งนี้ และไปไกลถึงขั้นเป็นคนไทยคนแรกที่คว้าแชมป์ America's Got Talent มาได้สำเร็จอย่างเต็มภาคภูมิ
ในบทสัมภาษณ์ คุณ Elron เล่าว่า พบน้องครั้งแรกตอนที่น้องอายุเพียง 12 ปี และกำลังแสดงเปิดหมวกในตลาด แต่ด้วยพรสวรรค์และบุคลิกภาพอันโดดเด่นของน้อง ทำให้คุณ Elron เห็นประกายแสงในตัวน้องที่รอการผลักดันให้ส่องสว่างในอนาคตคุณ Elron จึงได้พูดคุยกับครอบครัวของน้องถึงการปั้นน้องให้เป็นดาว และได้รับการสนับสนุนเป็นอย่างดีจากครอบครัวของน้อง จะเห็นได้ว่าเส้นทางของน้องเนเน่ชวนให้เราเห็นบทบาทของการสนับสนุนจากครอบครัว ให้เด็กคนหนึ่งสามารถพัฒนาตนเอง และเดินตามความฝัน
ในทางจิตวิทยา การสนับสนุนจากครอบครัวเป็นทรัพยากรทางจิตใจที่ช่วยให้คนเราสามารถรับมือกับความเครียดและความยากลำบาก อีกทั้งเอื้อต่อความรู้สึกมั่นคงและการพัฒนาตนเอง โดยงานวิจัยทางจิตวิทยาเชิงทบทวนพบว่าการได้รับการสนับสนุนจากพ่อแม่ คู่สมรส หรือสมาชิกครอบครัวมีความสัมพันธ์กับการพบภาวะซึมเศร้าที่ลดลง โดยการสนับสนุนจากครอบครัว มีความสำคัญหลัก ๆ ในการช่วยรับมือกับความเครียด เมื่อเผชิญปัญหา (stress-buffering hypothesis)
นอกจากนี้ การสนับสนุนจากครอบครัว ยังช่วยส่งเสริมความมั่นคงทางใจและการเติบโต เพราะครอบครัวที่สนับสนุนซึ่งกันและกันสามารถเป็นทั้งที่พึ่งในช่วงยากลำบาก และเป็นแรงหนุนให้กล้าสำรวจโอกาสหรือพัฒนาตนเอง เช่นเดียวกับน้องเนเน่ ได้อีกด้วย เพราะฉะนั้นแล้ว หากต้องการให้ลูกเติบโตและไปได้ไกลตามความฝัน บทบาทของครอบครัวต้องเป็นทั้งพื้นที่ปลอดภัยให้ลูกสามารถกลับมาพักใจ และเป็นแรงสนับสนุนให้ลูกได้ลองทำสิ่งต่าง ๆ ด้วยตัวเอง
ซึ่งแนวคิดจิตวิทยาเรื่องความสัมพันธ์เชิงบวก อธิบายว่า การสนับสนุนจากครอบครัว มีประโยชน์ทั้งในวันที่เผชิญอุปสรรคและวันที่ลูกต้องการไขว่คว้าโอกาสใหม่ ๆ โดยพ่อแม่และครอบครัว สามารถสร้างการสนับสนุนจากครอบครัวเชิงบวกที่มีประสิทธิภาพให้แก่ลูกได้ ดังนี้
เปิดโอกาสให้ลูกได้เล่าความใฝ่ฝันให้ฟัง
ครอบครัวสามารถสนับสนุนการเติบโตของลูกโดยเปิดโอกาสให้ลูกเล่าความใฝ่ฝันและความสนใจของตนอย่างอิสระ โดยพ่อแม่ต้องรับฟังด้วยความใส่ใจ ไม่รีบตัดสินหรือกำหนดเป้าหมายแทน แล้วชวนลูกคิดถึงสิ่งเล็ก ๆ ที่อยากลองทำ พร้อมให้ความช่วยเหลือตามที่ลูกต้องการ เช่น พ่อแม่อาจถามว่า “หนูอยากทำอะไร” “อะไรทำให้หนูชอบสิ่งนั้น” แล้วฟังต่อจนลูกเล่าจบ วิธีนี้ช่วยให้ลูกรู้สึกว่าความคิดของตนมีคุณค่า และกล้าสำรวจว่าตัวเองสนใจอะไร การสนทนาเช่นนี้ช่วยให้ลูกรู้สึกว่าตนมีผู้คอยสนับสนุน และมีพื้นที่ในการสำรวจความสนใจและพัฒนาตนเอง
สนับสนุนให้ลูกช่วยเหลือตนเองตามวัย
การสนับสนุนให้ลูกช่วยเหลือตนเองตามวัย ไม่ใช่การปล่อยให้ลูกทำทุกอย่างด้วยตนเอง แต่เป็นการให้ลูกได้ลองทำสิ่งที่อยู่ในความสามารถของตน โดยพ่อแม่คอยดูแลและช่วยเมื่อจำเป็น เช่น แทนที่จะจัดกระเป๋าให้ทั้งหมด อาจชวนลูกดูตารางเรียนและจัดเอง จากนั้นพ่อแม่ช่วยตรวจร่วมกันช่วงแรก เมื่อลูกคล่องขึ้นก็ค่อยลดการช่วยเหลือ วิธีนี้สอดคล้องกับงานวิเคราะห์อภิมานทางจิตวิทยาที่พบว่า การช่วยลูกทำการบ้านในลักษณะสนับสนุนความเป็นอิสระสัมพันธ์ทางบวกกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและเมื่อลูกทำได้ด้วยตัวเอง เขาจะได้ฝึกตัดสินใจ แก้ปัญหา และเห็นว่าตนเองมีความสามารถในการทำสิ่งต่าง ๆ
ชวนลูกตั้งเป้าหมายเพื่อทำตามฝัน
การสนับสนุนจากครอบครัวโดยการชวนลูกตั้งเป้าหมายเพื่อทำตามฝัน เป็นการช่วยให้ลูกเปลี่ยนสิ่งที่อยากทำให้กลายเป็นก้าวเล็ก ๆ ที่ลงมือได้ โดยให้ลูกเป็นคนเลือกเป้าหมายของตนเอง พ่อแม่ทำหน้าที่รับฟัง ชวนคิด และช่วยจัดหาโอกาสหรืออุปกรณ์ที่จำเป็น การสนับสนุนเช่นนี้เปิดพื้นที่ให้ลูกได้สำรวจความสนใจและพัฒนาความสามารถของตน
เช่น หากลูกบอกว่า “หนูอยากวาดการ์ตูนเก่ง ๆ” พ่อแม่อาจชวนคุยว่า
“เดือนนี้หนูอยากลองวาดอะไรให้สำเร็จหนึ่งอย่าง”
“หนูอยากฝึกวันไหนบ้างให้ยังมีเวลาเล่นและพัก”
“ถ้าติดขัด หนูอยากให้แม่ช่วยแบบไหน”
ลูกอาจเลือกเป้าหมายว่า “วาดตัวละครที่คิดเองให้เสร็จหนึ่งตัวภายในเดือนนี้” แล้วแบ่งเป็นขั้น เช่น สัปดาห์แรกลองร่างตัวละครสัปดาห์ต่อไปลองสีและเสื้อผ้า เมื่อครบเดือนก็มาชวนกันดูว่าอะไรสนุก อะไรยาก และอยากลองทำอะไรต่อ เป้าหมายจึงเป็นโอกาสให้ลูกเรียนรู้ มากกว่าจะเป็นข้อสอบว่าลูกทำได้ตามที่พ่อแม่คาดหวังหรือไม่
ชื่นชมสิ่งที่ลูกทำอย่างเฉพาะเจาะจง
การชมลูกที่สร้างประกายไฟให้ลูกพัฒนาตัวเอง ต้องไม่ใช่คำชมกว้าง ๆ อย่าง “เก่งมาก” เพียงอย่างเดียว แต่ต้องบอกลูกว่าเราเห็น การกระทำ วิธีคิด หรือความก้าวหน้า ตรงไหนในตัวลูก เช่น เมื่อลูกวาดภาพ อาจพูดว่า “แม่เห็นหนูลองผสมสีหลายแบบจนได้สีท้องฟ้าที่หนูชอบ” หรือถ้าลูกยังทำไม่สำเร็จ อาจพูดว่า “หนูลองเปลี่ยนวิธีร่างภาพแล้ว ครั้งหน้าอยากลองปรับตรงไหนอีก” คำพูดแบบนี้แสดงให้เห็นถึงยอมรับความตั้งใจของลูกโดยไม่จำเป็นต้องบอกว่าผลงานทุกชิ้นสมบูรณ์แบบ ซึ่งคำชมที่เฉพาะเจาะจงเช่นนี้ จะช่วยให้ลูกมองเห็นกระบวนการเรียนรู้ของตนเอง และมีกำลังใจปรับปรุงวิธีการเมื่อพบอุปสรรคในอนาคต
เคียงข้างลูกในวันที่ผิดหวัง และช่วยให้ลูกก้าวต่อไปในจังหวะของตน
ความเครียดที่สะสมมานานจนกลายเป็นความเครียดเรื้อรังจะส่งผลให้กล้ามเนื้อเกร็ง จนเรารู้สึกปวดเมื่อย โดยเฉพาะคอ บ่า ไหล่ ดังนั้นการเคลื่อนไหวเล็ก ๆ เช่น หมุนคอ ไหล่ หรือเดิน 1 – 2 นาที ระหว่างทำงาน จะช่วยลดการเกร็งกล้ามเนื้อจากความเครียด และรีเซ็ตระบบประสาทให้กลับสู่ภาวะปกติได้
การเคียงข้างลูก เริ่มจากการทำให้ลูกรู้ว่า แม้ผลจะไม่เป็นอย่างหวัง เขายังมีคนรับฟังและรักเขาเหมือนเดิม โดยพ่อแม่อาจพูดว่า “แม่เห็นว่าหนูเสียใจ เรื่องนี้สำคัญกับหนูมากใช่ไหม แม่อยู่ตรงนี้นะ” แล้วให้เวลาลูกเล่า โดยยังไม่รีบสอนหรือชวนมองด้านดีทันที ความสัมพันธ์ที่เป็นที่พึ่งในช่วงยากลำบากเป็นส่วนหนึ่งของการสนับสนุนที่ช่วยให้คนกลับมารับมือกับปัญหาได้ เมื่อลูกพร้อมแล้วค่อยชวนคิดถึงก้าวต่อไปที่ลูกอยากเลือกเอง เช่น “ครั้งนี้หนูได้รู้อะไรเกี่ยวกับสิ่งที่ชอบ” หรือ “ถ้าอยากลองอีกครั้ง แม่ช่วยอะไรได้บ้าง” หากลูกยังไม่พร้อมลองใหม่ การพักก่อนก็เป็นทางเลือกที่ดีอีกทางเลือกหนึ่ง
การช่วยเช่นนี้ให้ทั้งกำลังใจและพื้นที่ในการตัดสินใจ โดยไม่ทำให้ลูกต้องแบกรับความคาดหวังว่าห้ามผิดหวังหรือห้ามล้มเหลวการสนับสนุนจากครอบครัว เป็นพื้นฐานสำคัญของการเติบโตทางจิตใจ เพราะช่วยให้ลูกรู้สึกว่าตนมีคุณค่า มีที่พึ่งเมื่อเผชิญความผิดหวัง และมีความมั่นใจที่จะสำรวจความสนใจและพัฒนาตนเอง ครอบครัวจึงช่วยลูกได้ทั้งด้วยการรับฟัง ให้กำลังใจ และเปิดโอกาสให้ลูกลงมือทำสิ่งต่าง ๆ ตามวัย โดยอยู่เคียงข้างเมื่อเขาต้องการความช่วยเหลือ
ครอบครัวเป็นพื้นที่สำคัญที่ช่วยให้ลูกเติบโตอย่างมั่นคง แต่ในบางช่วง ความคาดหวัง ความกังวล หรือความไม่เข้าใจกัน อาจทำให้การสื่อสารระหว่างสมาชิกในครอบครัวกลายเป็นเรื่องยาก และส่งผลต่อความรู้สึกของทั้งพ่อแม่และลูก หากคุณกำลังเผชิญกับความเครียด ความขัดแย้งในครอบครัว ปัญหาการสื่อสาร หรือไม่แน่ใจว่าควรรับมือกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างไร iSTRONG มี บริการให้คำปรึกษาสำหรับครอบครัว Family Counseling ที่สามารถช่วยทำความเข้าใจความรู้สึก ปัญหาความสัมพันธ์ และหาแนวทางดูแลตัวเองหรือความสัมพันธ์ในครอบครัวได้อย่างเหมาะสม
iSTRONG Mental Health
ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร
บริการของเรา
บุคคลทั่วไป
บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5
คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U
องค์กร
บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg
ติดต่อ
โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong
บทความแนะนำ
อ้างอิง
American Psychological Association. (2015).
Using praise to enhance student resilience and learning outcomes. https://www.apa.org/education/k12/using-praise
Cohen, S., & Wills, T. A. (1985).
Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357. https://doi.org/10.1037/0033-2909.98.2.310
Feeney, B. C., & Collins, N. L. (2015).
A new look at social support: A theoretical perspective on thriving through relationships. Personality and Social Psychology Review, 19(2), 113–147.
Gariépy, G., Honkaniemi, H., & Quesnel-Vallée, A. (2016).
Social support and protection from depression: Systematic review of current findings in Western countries. The British Journal of Psychiatry, 209(4), 284–293.
SiamTownUS. (2569, 13 กันยายน).
Exclusive Interview “จอน เอลรอน” ผู้พา “เนเน่ รอยัล” จากตลาดนาคาสู่เวที AGT [โพสต์ Facebook]. Facebook.
Xu, J., Guo, S., Feng, Y., Ma, Y., Zhang, Y., Núñez, J. C., & Fan, H. (2024).
Parental homework involvement and students’ achievement: A three-level meta-analysis. Psicothema, 36(1), 1–14.
ประวัติผู้เขียน
จันทมา ช่างสลัก บัณฑิตจิตวิทยาคลินิกจากรั้ว มช. และมหาบัณฑิตจาก NIDA ปัจจุบันเป็นคุณแม่ลูก 1 ผู้เป็นทาสแมว ที่มุ่งมั่นจะพัฒนาการเขียนบทความจิตวิทยาให้โดนใจผู้อ่าน และสร้างแรงกระเพื่อมทางสังคม ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกบนโลกใบนี้