คนที่ฟังเก่ง อาจไม่ได้เป็นคนพูดเก่ง แต่รู้จักการฟังโดยไม่รีบตัดสิน
- iStrong Mental Health
- 2 days ago
- 1 min read
หลายคนคิดว่าการเป็นคนฟังที่ดีคือการพูดปลอบเก่ง ให้คำแนะนำเก่ง หรือหาคำตอบให้เร็วที่สุด แต่ในทางจิตวิทยา สิ่งที่ทำให้อีกฝ่ายรู้สึกปลอดภัยที่สุด กลับไม่ใช่คำพูดที่ดีที่สุด แต่คือ "การฟังโดยไม่รีบตัดสิน"
เวลามีคนมาระบายเราอาจยังฟังไม่ทันจบ ก็เริ่มคิดแล้วว่าควรตอบอะไรดี ควรปลอบยังไง หรือควรแนะนำแบบไหน บางครั้งเรารีบสรุปในใจว่าเขาคิดมากเกินไปหรือเรื่องแค่นี้เอง แม้ทั้งหมดจะเกิดจากความหวังดี แต่หลายครั้งสิ่งเหล่านี้กลับทำให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าเขาไม่ได้ถูกเข้าใจจริง ๆ
คนส่วนใหญ่ไม่ได้ต้องการคำตอบในทันที
งานวิจัยด้าน Counseling Psychology พบว่า เวลาคนกำลังเผชิญความเครียด สมองส่วนที่ใช้เหตุผลมักทำงานลดลง สิ่งที่เขาต้องการก่อนจึงไม่ใช่ "ทางออก" แต่คือการได้รับพื้นที่ปลอดภัยในการจัดการอารมณ์ของตัวเอง Carl Rogers ผู้บุกเบิก Person-Centered Therapy อธิบายว่า การเยียวยาที่ทรงพลังที่สุดอย่างหนึ่ง คือการได้รับการรับฟังโดยไม่ถูกตัดสิน (Non-judgmental Listening) เพราะเมื่อมนุษย์รู้สึกปลอดภัย สมองจึงค่อยกลับมาเปิดรับการคิดและตัดสินใจได้อีกครั้ง
ทำไมเราถึงรีบตัดสินโดยไม่รู้ตัว
หลายครั้งไม่ได้เกิดจากเราไม่ตั้งใจฟัง แต่เกิดจากสมองพยายามลดความไม่สบายใจ เมื่อเห็นคนที่เรารักกำลังทุกข์ เราจึงรีบหาคำตอบรีบแก้ปัญหาและรีบทำให้เขาหายเศร้า เพื่อให้ทั้งเขาและตัวเรารู้สึกดีขึ้นเร็วที่สุด แต่ในหลายสถานการณ์การรีบช่วย กลับทำให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าความรู้สึกของเขายังไม่ทันถูกเข้าใจเลย
4 วิธีฟังที่ทำให้อีกฝ่ายรู้สึกปลอดภัยมากขึ้น
ฟังจนจบก่อนคิดว่าจะตอบอะไร
แทนที่จะเตรียมคำตอบ ลองตั้งใจอยู่กับสิ่งที่อีกฝ่ายกำลังพูด หลายครั้งเขาเพียงต้องการมีคนรับฟังไม่ใช่คนแก้ปัญหา
ฟังอารมณ์ มากกว่าฟังข้อมูล
ลองถามตัวเองว่า ตอนนี้เขากำลังรู้สึกอะไร ไม่ว่าจะเป็นความผิดหวัง ความกังวล หรือความโดดเดี่ยว เมื่อเข้าใจอารมณ์ การตอบสนองจะตรงกับความต้องการของเขามากขึ้น
สะท้อนความรู้สึก แทนการรีบให้คำแนะนำ
แทนที่จะพูดว่าลองคิดบวกดู ลองเปลี่ยนเป็น ฟังดูเหมือนเรื่องนี้ทำให้คุณเหนื่อยมากเลย ประโยคสั้น ๆ แบบนี้กลับช่วยให้อีกฝ่ายรู้สึกว่ามีคนเข้าใจสิ่งที่เขากำลังเผชิญ
Insight เล็ก ๆ จาก Satir
Virginia Satir เชื่อว่า การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงมักเริ่มต้นเมื่อคนเรารู้สึกว่า ตัวตนและความรู้สึกของตัวเองได้รับการยอมรับ ไม่ใช่เมื่อมีคนรีบแก้ปัญหาให้
ยอมรับว่า เราไม่จำเป็นต้องมีคำตอบทุกเรื่อง
การฟังที่ดีไม่ใช่การแข่งขันว่าใครให้คำแนะนำได้ดีที่สุด แต่คือการทำให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าเขาไม่ได้อยู่คนเดียว
Case Study : ตัวอย่างสถานการณ์
หัวหน้าทีมคนหนึ่งมักรีบช่วยลูกทีมทุกครั้งที่มีปัญหา เขาเชื่อว่าการเป็นหัวหน้าที่ดีต้องมีคำตอบเสมอ แต่ผลลัพธ์คือ ลูกทีมกลับไม่ค่อยกล้าเล่าปัญหาที่ยากขึ้น เพราะรู้สึกว่าทุกครั้งที่เล่าหัวหน้าจะรีบสรุปและบอกให้ทำทันที เมื่อเขาเริ่มเรียนรู้ทักษะการฟังเชิงจิตวิทยา เขาเปลี่ยนจากการรีบตอบมาเป็นการตั้งคำถามและสะท้อนความรู้สึก ผลคือ ลูกทีมเริ่มคิดหาทางออกได้เองมากขึ้น กล้าพูดเรื่องยาก ๆ มากขึ้น และความไว้วางใจในทีมก็เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน
การฟังเป็นทักษะไม่ใช่พรสวรรค์
หลายคนคิดว่าคนที่ฟังเก่งเกิดมาก็เป็นแบบนั้น แต่ในความจริงทักษะการฟังเชิงจิตวิทยาสามารถเรียนรู้และฝึกฝนได้เมื่อเข้าใจโครงสร้างของบทสนทนา เราจะรู้ว่าเมื่อไรควรถาม เมื่อไรควรสะท้อน เมื่อไรควรเงียบ และเมื่อไรไม่จำเป็นต้องพูดอะไรเลย
หากคุณอยากพัฒนาทักษะการเข้าใจผู้คนอย่างเป็นระบบ
หากคุณเป็นคนที่ต้องพูดคุย รับฟัง หรือดูแลผู้คนอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นหัวหน้า HR ครู โค้ช หรือคนที่ใคร ๆ มักเข้ามาปรึกษา การมีทักษะการฟังเชิงจิตวิทยาจะช่วยให้คุณเข้าใจผู้คนได้ลึกขึ้น และช่วยเหลือผู้อื่นได้อย่างมีคุณภาพมากขึ้น หลักสูตรทักษะจิตวิทยาการให้คำปรึกษระดับ Fundamental ของ iSTRONG ออกแบบมาเพื่อสอนตั้งแต่พื้นฐานของการรับฟัง การตั้งคำถาม การสะท้อนความรู้สึก ไปจนถึงโครงสร้างของบทสนทนาที่ช่วยให้อีกฝ่ายเข้าใจตัวเอง โดยไม่ต้องรีบให้คำตอบหรือแบกรับปัญหาของเขาไว้ทั้งหมด ในคลาสเน้นสอนผ่านการฝึกปฎิบัติและสอนโดยจิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
หากองค์กรต้องการพัฒนาทักษะการดูแลผู้คนอย่างยั่งยืน
องค์กรที่มีหัวหน้า HR ผู้นำ หรือทีมงานที่มีทักษะในการรับฟังและเข้าใจผู้คน จะสามารถสร้างความไว้วางใจ ลดความขัดแย้ง และส่งเสริม Well-being ของบุคลากรได้อย่างเป็นระบบ
ซึ่ง iSTRONG เรามี บริการ Mental Well-being for Organization ทั้งการอบรม Workshop, โปรแกรม Employee Assistance Program (EAP) และ Solutions ที่สามารถออกแบบให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร เพื่อที่จะช่วยยกระดับคุณภาพขององค์กรและความมั่นคงในการดูแลพนักงานในระยะยาวได้ดีขึ้น
iSTRONG Mental Health
ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร
บริการของเรา
บุคคลทั่วไป
บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5
คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U
องค์กร
บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg
ติดต่อ
โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong