บางครั้ง สิ่งที่เรากำลังไล่ล่า ไม่ใช่ความสำเร็จ แต่คือการยอมรับว่าตัวเองมีคุณค่า

"คนจำนวนมากไม่ได้เหนื่อย เพราะงานหนัก แต่เหนื่อยเพราะต้องพิสูจน์ว่าตัวเองมีคุณค่าตลอดเวลา" คุณเคยรู้สึกไหมว่าทำงานสำเร็จแล้วแต่ดีใจได้ไม่นาน ได้รับคำชม แต่กลับจำคำวิจารณ์ได้แม่นกว่า ได้เลื่อนตำแหน่งแล้ว ก็เริ่มกดดันตัวเองกับเป้าหมายถัดไปทันที หรือบางครั้ง แม้คนรอบตัวจะบอกว่า "คุณเก่งมาก" แต่ลึก ๆ กลับยังรู้สึกว่า "ฉันยังไม่ดีพอ"

หลายคนใช้ชีวิตเหมือนกำลังวิ่งอยู่บนลู่วิ่ง ยิ่งวิ่งเร็ว ยิ่งสำเร็จ ยิ่งมีคนชื่นชม แต่กลับไม่เคยรู้สึกว่า "ถึงเส้นชัย" สักที เพราะบางครั้งสิ่งที่เรากำลังวิ่งตามอาจไม่ใช่ความสำเร็จ แต่อาจเป็น "ความรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า"

เมื่อความสำเร็จ กลายเป็นเครื่องพิสูจน์คุณค่าของตัวเอง

Virginia Satir นักจิตบำบัดครอบครัวผู้ทรงอิทธิพลเชื่อว่า พฤติกรรมของมนุษย์ไม่เคยเกิดขึ้นลอย ๆ สิ่งที่เราแสดงออก เป็นเพียงยอดของภูเขาน้ำแข็ง แต่ลึกลงไปข้างใน ยังมีความเชื่อ ความคาดหวัง ความกลัว และประสบการณ์ในอดีต ที่คอยขับเคลื่อนการตัดสินใจของเราอยู่เสมอ สำหรับบางคน "ความสำเร็จ" ไม่ใช่เป้าหมาย แต่มันคือหลักฐานที่จะบอกว่า

"ฉันดีพอ"

"ฉันมีคุณค่า"

"ฉันคู่ควรกับการได้รับการยอมรับ"

เมื่อเป็นแบบนี้ ความสำเร็จจึงไม่มีวันเพียงพอ เพราะทุกครั้งที่ไปถึงเป้าหมาย จะมีเป้าหมายใหม่เข้ามาแทนที่เสมอ

เราไม่ได้เกิดมาพร้อมความเชื่อนี้

ลองนึกถึงเด็กคนหนึ่งที่เติบโตมากับประโยคอย่าง "ต้องได้ที่หนึ่งนะ" "อย่าทำให้พ่อแม่ผิดหวัง" "เก่งแบบนี้สิ ถึงน่าภูมิใจ" คำพูดเหล่านี้อาจเกิดจากความหวังดี แต่เมื่อได้ยินซ้ำ ๆ เด็กบางคนอาจเริ่มเชื่อว่า "ฉันจะมีคุณค่า ก็ต่อเมื่อฉันทำได้ดี"

เมื่อโตขึ้นเขาจึงพยายามทำทุกอย่างให้สมบูรณ์แบบ ไม่ใช่เพราะรักการพัฒนาตัวเองเสมอไปแต่เพราะกลัวว่า หากทำพลาดคุณค่าของตัวเองจะหายไปด้วย

Case Study : ผู้บริหารที่ไม่เคยพอใจกับตัวเอง

คุณเอ (นามสมมติ) เป็นผู้บริหารวัย 41 ปี ลูกทีมเคารพ ผู้บริหารไว้วางใจ รายได้ดี หน้าที่การงานก้าวหน้า หลายคนบอกว่า เขาเป็น "คนที่ประสบความสำเร็จ" แต่ทุกครั้งที่ต้องนำเสนองานเขากลับนอนไม่หลับ ทุกครั้งที่ได้รับ Feedback เขาจะคิดวนอยู่หลายวัน และทุกครั้งที่ทำผิดพลาด แม้เพียงเล็กน้อย เขาจะตำหนิตัวเองอย่างรุนแรง

เมื่อได้สำรวจตัวเองลึกลงไป เขาจึงพบว่า ตลอดวัยเด็ก เขาได้ยินประโยคหนึ่งซ้ำ ๆ "ถ้าจะทำ ก็ต้องดีที่สุด" แม้เวลาจะผ่านมาหลายสิบปี แต่ประโยคนั้นยังคงทำงานอยู่ จนทำให้เขาใช้ทั้งชีวิต เพื่อพิสูจน์ว่าตัวเอง "ดีพอ" ทั้งที่ไม่มีใครบังคับเขาอีกแล้ว

หลายครั้งคนที่กดดันตัวเองที่สุด ไม่ใช่คนที่ทะเยอทะยานที่สุด แต่เป็นคนที่ยังไม่เคยเชื่อจริง ๆ ว่า "ตัวเองมีคุณค่า แม้ในวันที่ยังไม่สมบูรณ์แบบ"

แล้วคุณล่ะ กำลังไล่ล่าอะไรอยู่

ลองถามตัวเองดูว่า

• คุณรู้สึกผิดเวลาพักผ่อนหรือไม่

• คุณกลัวความผิดพลาดมากกว่าที่ควรหรือไม่

• คุณได้รับคำชม แต่กลับจำคำวิจารณ์ได้ดีกว่าหรือไม่

• คุณรู้สึกว่าต้องพิสูจน์ตัวเองอยู่ตลอดเวลาหรือไม่

  
  

หากคำตอบคือ "ใช่" บางที สิ่งที่ทำให้คุณเหนื่อยอาจไม่ใช่งาน แต่คือการแบกความเชื่อว่า "ฉันต้องทำได้ดี ถึงจะมีคุณค่า"

แล้วคุณล่ะ กำลังไล่ล่าอะไรอยู่

Satir ไม่ได้สอนให้เราหยุดพัฒนาตัวเอง แต่ชวนให้เราแยก "คุณค่าของตัวเอง" ออกจาก "ผลงาน" เพราะเมื่อคุณค่าของชีวิตผูกติดกับผลลัพธ์ ทุกความผิดพลาดจะกลายเป็นการปฏิเสธตัวตน แต่เมื่อเราเริ่มเห็นคุณค่าของตัวเองจากภายใน ความสำเร็จจะยังคงเป็นสิ่งที่น่ายินดี แต่จะไม่ใช่สิ่งเดียวที่กำหนดว่า "เราเป็นใคร"

หลายคนเริ่มเรียน หลักสูตรทักษะจิตวิทยาการให้คำปรึกษระดับ Advanced : Satir เพราะอยากพัฒนาทักษะการให้คำปรึกษา การโค้ช หรือการทำงานกับผู้คน แต่เมื่อได้เรียนจริง หลายคนกลับบอกว่า สิ่งที่เปลี่ยนแปลงมากที่สุด คือการเริ่มเข้าใจ "ตัวเอง" เมื่อเราเข้าใจว่า พฤติกรรมจำนวนมากเกิดจากความเชื่อที่ฝังรากอยู่ภายใน เราจะไม่รีบตัดสินตัวเองหรือคนอื่นจากผลลัพธ์เพียงอย่างเดียว แต่เริ่มมองเห็นมนุษย์ในมิติที่ลึกขึ้น

และในหลายองค์กร พนักงานไม่ได้หมดไฟเพราะงานหนักเพียงอย่างเดียว แต่หมดไฟเพราะรู้สึกว่าต้องพิสูจน์ตัวเองอยู่ตลอดเวลา ต้องไม่ผิดพลาด ต้องทำผลงานให้ดี ต้องเก่งกว่าคนอื่น เมื่อความรู้สึกเหล่านี้สะสม องค์กรอาจได้คนที่ทำงานหนักขึ้น แต่กลับสูญเสียความคิดสร้างสรรค์ ความกล้าลองผิดลองถูก และ Psychological Safety ไปโดยไม่รู้ตัว

ด้วยเหตุนี้ iSTRONG จึงนำแนวคิดจาก Satir มาประยุกต์ใช้ทั้งในหลักสูตร In-house Training เพื่อพัฒนาทักษะด้านจิตวิทยาในองค์กร เพื่อช่วยให้ผู้นำ HR และทีมงาน เข้าใจแรงขับภายในของมนุษย์ สร้างวัฒนธรรมการทำงานที่ผู้คนสามารถเติบโตได้ โดยไม่ต้องใช้ "ความกดดัน" เป็นแรงผลักเพียงอย่างเดียว

วันที่เราหยุดใช้ความสำเร็จเป็นเครื่องพิสูจน์ว่า "ตัวเองมีคุณค่า" อาจเป็นวันที่เราเริ่มมีความสุขกับความสำเร็จได้อย่างแท้จริงเพราะท้ายที่สุดแล้ว สิ่งที่มนุษย์ทุกคนโหยหา อาจไม่ใช่การได้รับการยอมรับจากโลกทั้งใบ แต่คือการยอมรับตัวเองในแบบที่เราเป็น 💜

---

iSTRONG Mental Health

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร

บริการของเรา

บุคคลทั่วไป

• บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5

• คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U

องค์กร

• บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg

  
  

ติดต่อ

โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong

---