บางครั้งคำว่า "ไม่เป็นไร" คือประโยคที่ซ่อนความรู้สึกไว้มากที่สุด

ทำไมคนจำนวนมาก ถึงพูดว่า "ไม่เป็นไร" ทั้งที่ข้างในกำลังพัง "ไม่เป็นไร" อาจเป็นประโยคที่ถูกพูดบ่อยที่สุดประโยคหนึ่งของคนไทย เพื่อนยกเลิกนัด "ไม่เป็นไร" หัวหน้าตำหนิ "ไม่เป็นไรครับ" คนรักทำให้เสียใจ "ไม่เป็นไร" ถูกเอาเปรียบ "ไม่เป็นไร เดี๋ยวเราจัดการเอง"

หลายครั้ง คนรอบตัวจึงเชื่อว่าคนคนนี้เข้มแข็งรับมือกับทุกเรื่องได้ แต่ความจริงอาจตรงกันข้าม เพราะคำว่า "ไม่เป็นไร" บางครั้ง ไม่ใช่การยอมรับสิ่งที่เกิดขึ้น แต่เป็นการซ่อนความรู้สึกที่ไม่เคยมีโอกาสได้พูดออกมา

เราไม่ได้ซ่อนความรู้สึก เพราะเราไม่รู้สึก

แต่เพราะเราไม่แน่ใจว่า "พูดออกไปแล้วจะเกิดอะไรขึ้น" Virginia Satir เชื่อว่า มนุษย์ทุกคนมีความต้องการพื้นฐานอย่างหนึ่ง คือ การได้รับการยอมรับในแบบที่ตัวเองเป็น แต่หากเราเติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่การแสดงความรู้สึกถูกปฏิเสธ เช่น

"อย่าร้องไห้"

"เรื่องแค่นี้เอง"

"เข้มแข็งหน่อย"

"อย่าคิดมาก"

เราจะค่อย ๆ เรียนรู้ว่าความรู้สึกบางอย่าง "ไม่ควรแสดงออก" เมื่อเวลาผ่านไปเราอาจไม่ได้แค่เก็บความรู้สึกแต่เริ่มตัดขาดจากความรู้สึกของตัวเอง จนทุกครั้งที่มีคนถามว่า "เป็นอะไรหรือเปล่า" เราตอบอัตโนมัติว่า "ไม่เป็นไร" ทั้งที่ลึก ๆ ยังไม่รู้เลยว่า ตัวเองกำลังรู้สึกอะไรอยู่

Case Study : ผู้หญิงที่ไม่เคยขอความช่วยเหลือ

เมย์ (นามสมมติ) อายุ 35 ปี เป็นหัวหน้าทีมที่ลูกน้องไว้ใจ เธอรับผิดชอบงานเก่งแก้ปัญหาเก่ง ใครเดือดร้อนก็มักมาหาเธอ แต่มีอยู่เรื่องหนึ่งที่เธอทำไม่ได้ คือ "บอกว่าไม่ไหว" ต่อให้มีงานล้นมือ ต่อให้กำลังเครียด ต่อให้ร้องไห้คนเดียวทุกคืน

เช้าวันรุ่งขึ้น เธอก็ยังยิ้มและพูดว่า "โอเคค่ะ"

เมื่อได้สำรวจตัวเองในกระบวนการเรียนรู้ เธอจึงนึกถึงประโยคที่แม่พูดกับเธอบ่อย ๆ ตอนเด็ก "พี่สาวต้องเสียสละ" "อย่าเป็นภาระคนอื่น" "เก่งแล้ว ต้องดูแลน้องนะ" เมย์ไม่เคยตั้งใจจะเข้มแข็ง แต่เธอถูกสอนให้เชื่อว่า การขอความช่วยเหลือ คือ ความอ่อนแอ จึงไม่น่าแปลกใจที่โตขึ้น เธอจะดูแลทุกคนได้ดี ยกเว้น...ตัวเอง

คนที่พูดว่า "ไม่เป็นไร" บ่อยที่สุด อาจไม่ใช่คนที่ไม่เจ็บ แต่อาจเป็นคนที่เคยเรียนรู้ว่า "ความเจ็บของตัวเอง ไม่มีพื้นที่ให้ใครรับฟัง"

ความสัมพันธ์ที่ปลอดภัย ไม่ได้เริ่มจากการถามเก่ง

แต่เริ่มจากการทำให้อีกฝ่ายรู้สึกว่า "เขาสามารถพูดความจริงได้" Satir ใช้คำว่า Congruence หมายถึง การที่ความรู้สึกความคิดและคำพูดสอดคล้องกัน คนที่มี Congruence ไม่ใช่คนที่ไม่เคยเสียใจ แต่เป็นคนที่สามารถพูดได้ว่า "ตอนนี้ฉันเสียใจ" "ฉันกำลังกลัว" "ฉันต้องการความช่วยเหลือ" โดยไม่รู้สึกว่าการพูดความจริง จะทำให้ตัวเองมีคุณค่าน้อยลง

ลองถามตัวเองดูว่า

• ครั้งล่าสุดที่คุณพูดว่า "ไม่เป็นไร" คุณโอเคจริง ๆ หรือเปล่า

• คุณเคยกลัวไหมว่า ถ้าพูดความรู้สึกออกไป คนอื่นจะผิดหวัง

• คุณเคยรู้สึกไหมว่า ตัวเองต้องเข้มแข็งตลอดเวลา

  
  

บางทีสิ่งที่คุณต้องการอาจไม่ใช่การเก่งขึ้น แต่อาจเป็น "พื้นที่ปลอดภัย" ที่ทำให้คุณเป็นตัวเองได้ บางครั้ง สิ่งที่ทำให้มนุษย์เหนื่อยที่สุดไม่ใช่การต้องเข้มแข็ง แต่คือการรู้สึกว่า "เราไม่มีพื้นที่ที่จะอ่อนแอได้เลย"

และเมื่อวันหนึ่ง เราได้พบใครสักคน ที่ทำให้เรากล้าพูดว่า "จริง ๆ แล้ว...ฉันไม่โอเค" นั่นอาจไม่ใช่สัญญาณของความอ่อนแอแต่มันอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการเยียวยาที่แท้จริง

หลายคนคิดว่า Satir เป็นศาสตร์ของการสื่อสาร

แต่แท้จริงแล้ว Satir คือศาสตร์ของ "การเชื่อมโยงกับตัวเอง" เพราะเมื่อเราเริ่มรับรู้ความรู้สึกของตัวเองได้อย่างซื่อสัตย์ เราจะสื่อสารกับคนรอบตัวได้อย่างจริงใจมากขึ้น หลายคนที่เรียนรู้ หลักสูตรทักษะจิตวิทยาการให้คำปรึกษระดับ Advanced : Satir จึงไม่ได้เปลี่ยนแค่ "วิธีพูด" แต่เปลี่ยนวิธีที่ตัวเองรับฟังหัวใจของตัวเอง

ในหลายองค์กรพนักงานจำนวนไม่น้อยไม่ได้กล้าพูดว่า "ไม่ไหว" พวกเขาเลือกเงียบ เลือกแบกรับ เลือกทำต่อ จนความเครียดสะสมกลายเป็น Burnout การลาออก หรือความขัดแย้งในทีม

การสร้างวัฒนธรรมที่คนกล้าพูดความจริง ไม่ได้เริ่มจากการจัดกิจกรรมเพียงครั้งเดียว แต่เริ่มจากการสร้าง Psychological Safety ให้ผู้คนรู้สึกว่า พวกเขาสามารถแสดงความคิดเห็น ขอความช่วยเหลือ หรือสะท้อนปัญหาได้โดยไม่ถูกตัดสิน

iSTRONG จึงนำแนวคิดจิตวิทยามาทำหลักสูตร In-house Training เพื่อพัฒนาทักษะด้านจิตวิทยาในองค์กร เพื่อช่วยพัฒนาผู้นำ HR และทีมงาน ให้สร้างการสื่อสารที่เชื่อมโยงกับผู้คนอย่างแท้จริง และสร้างพื้นที่การทำงานที่ปลอดภัยทั้งต่อความคิดและความรู้สึก

---

iSTRONG Mental Health

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร

บริการของเรา

บุคคลทั่วไป

• บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5

• คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U

องค์กร

• บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg

  
  

ติดต่อ

โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong

---