เช็กก่อนเพื่อนหาย 9 สัญญาณว่าเรากำลังเป็น Narcissist อยู่หรือเปล่า
โรคหลงตัวเอง หรือศัพท์ทางจิตวิทยา เรียกว่า Narcissistic Personality Disorder (NPD) DSM5 อธิบายไว้ว่า เป็นความผิดปกติทางบุคลิกภาพ ที่มีความเชื่อว่าตนเองสำคัญกว่าผู้อื่น ต้องการคำชื่นชมอย่างต่อเนื่อง และขาดความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น สำหรับงานวิจัยทางจิตวิทยาเกี่ยวกับ Narcissistic Personality Disorder ในประเทศไทย ค่อนข้างมีน้อย
แต่มีผลการวิจัยสอดคล้องกัน คือพบว่าระดับ Narcissistic แปรผันกับอายุและรูปแบบการรับสื่อ กล่าวคือ Narcissistic มีแนวโน้มสูงสุดในวัยรุ่นตอนปลายถึงวัยผู้ใหญ่ตอนต้น และค่อย ๆ ลดลง เพราะประสบการณ์ชีวิตและความรับผิดชอบทางสังคมเพิ่มขึ้น และหากบุคคลใช้สื่อที่ส่งเสริมภาพลักษณ์ตนเอง
เช่น Instagram, TikTok, Facebook หรือสร้างคอนเทนต์ที่เน้นการเปรียบเทียบทางสังคม จะมีแนวโน้ม Narcissistic สูงกว่าผู้ที่ใช้สื่อเพื่อศึกษาข้อมูลต่าง ๆ เพราะไม่กระตุ้นการยกย่องตนเอง (Self-enhancement) มากนัก ผู้ที่มี Narcissistic Personality Disorder (NPD) หรือมีบุคลิกหลงตัวเอง จะส่งผลกระทบต่อคนรอบข้างได้หลายด้าน ทั้งในด้านความสัมพันธ์ส่วนตัว และประสิทธิภาพในการทำงานร่วมกับผู้อื่น โดยสามารถสรุปได้ ดังนี้ค่ะ
มีความรู้สึกว่าตนเองสำคัญเกินจริง
เป็นลักษณะทางบุคลิกภาพที่ Narcissistic ประเมินค่าตัวเองสูงเกินจริง ทั้งด้านความสามารถ อำนาจ หรือความสำคัญต่อผู้อื่น โดยมักคาดหวังการยอมรับหรือปฏิบัติพิเศษ โดยไม่จำเป็นต้องมีผลงานหรือเหตุผลที่สนับสนุน ผู้ที่มีบุคลิกภาพ Narcissistic มักจะมองว่าตนเก่งที่สุดในที่ทำงาน หรือคู่ควรกับสิ่งที่เหนือกว่าคนทั่วไป อีกทั้งยังมีแนวโน้มลดค่าคนอื่นหรือความสำเร็จของผู้อื่น เพื่อทำให้ตัวเองเด่นขึ้น
หลงใหลในจินตนาการแห่งความสำเร็จอันไม่มีขีดจำกัด
ผู้ที่มีบุคลิกภาพ Narcissistic มักหมกมุ่นอยู่กับจินตนาการหรือภาพในใจเกี่ยวกับความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่เกินจริง เช่น การเป็นผู้นำที่ยิ่งใหญ่หรือมีอิทธิพลสูง มองว่าตนเหนือกว่าผู้อื่นทางวิชาการหรือทักษะ เชื่อว่าตนสมบูรณ์แบบที่สุด เป็นต้น แต่ถ้าหากถูกดึงกลับมายังโลกแห่งความเป็นจริง จะรู้สึกหงุดหงิด ผิดหวัง หรือโกรธ และไม่ยอมรับความจริง
เชื่อว่าตนพิเศษ
เป็นความเชื่อว่าตนเองพิเศษ แตกต่างจากคนทั่วไป และสมควรได้รับการยอมรับหรือปฏิบัติเป็นพิเศษ โดยจะเลือกคบหาหรือสนใจเฉพาะคนที่ตนมองว่าพิเศษหรือมีสถานะสูง เนื่องจากมีทัศนะว่าคนทั่วไปธรรมดาเกินไป จึงมักจะแสดงพฤติกรรมว่าตนเองไม่เหมือนใคร เช่น พูดหรือคิดว่าคนทั่วไปไม่สามารถเข้าใจตนเอง ต้องการอยู่ในสังคมที่เสริมภาพลักษณ์ของความพิเศษตนเอง หรือชอบเข้าร่วมกิจกรรมหรือกลุ่มที่มีสถานะหรือชื่อเสียงสูง เป็นต้น
ต้องการคำชมเชยหรือการยอมรับอย่างต่อเนื่อง
ผู้ที่มีบุคลิกภาพ Narcissistic มักจะต้องการคำยกย่อง ชื่นชม หรือการยอมรับจากผู้อื่นอย่างสม่ำเสมอ เนื่องจากการเห็นคุณค่าในตนเองของ Narcissistic มักขึ้นอยู่กับการยืนยันจากภายนอก (External validation) หากไม่ได้รับคำชมเชย อาจรู้สึกหงุดหงิด โกรธ หรือหมดคุณค่าในตนเองชั่วคราว
มีความคิดว่าตนสมควรได้สิ่งพิเศษ
เป็นความเชื่อว่าตนเองควรได้รับสิทธิพิเศษ การปฏิบัติพิเศษ หรือผลประโยชน์โดยไม่ต้องใช้เหตุผลรองรับ โดยมักคาดหวังว่าผู้อื่นต้องทำตามความต้องการของตน และไม่อดทนต่อความล่าช้าหรือการถูกปฏิเสธ เช่น เชื่อว่าตนไม่ควรรอคิว ควรได้รับบริการก่อนคนอื่น ไม่ยอมรับการปฏิเสธ และอาจโกรธ หงุดหงิด หรือโต้แย้งทันทีหากไม่ได้ในสิ่งที่ตนต้องการ
ใช้ประโยชน์จากผู้อื่นเพื่อประโยชน์ของตน
เป็นลักษณะพฤติกรรมที่มุ่งใช้ผู้อื่นเป็นเครื่องมือเพื่อให้บรรลุเป้าหมายของตนเอง เนื่องจากผู้ที่มีบุคลิกภาพ Narcissistic มักมองความสัมพันธ์ในเชิงผลประโยชน์มากกว่าความสัมพันธ์เชิงอารมณ์หรือความเห็นอกเห็นใจ เช่น คบคนเพราะต้องการอำนาจเงิน หรือสถานะทางสังคม โดยไม่สนใจว่าการกระทำของตนจะทำให้คนรอบข้างเดือดร้อนหรือรู้สึกเสียใจ เป็นต้น
ขาดความเห็นอกเห็นใจ
เป็นลักษณะสำคัญที่ Narcissistic ไม่สามารถหรือไม่เต็มใจรับรู้ เข้าใจ หรือใส่ใจความรู้สึกและความต้องการของผู้อื่น โดยมักจะโฟกัสเฉพาะประโยชน์ของตนเอง และไม่สนใจว่าการกระทำของตนจะส่งผลต่อผู้อื่นอย่างไร เช่น ไม่สำนึกผิดเมื่อทำร้ายผู้อื่น พูดจาดูถูกหรือเอาเปรียบแล้วไม่รู้สึกผิด ลดค่าหรือมองข้ามความรู้สึกผู้อื่น มองว่าความรู้สึกของคนอื่นไม่สำคัญหรือต้องยอมเพื่อประโยชน์ของตน เป็นต้น
รู้สึกอิจฉาคนอื่น หรือเชื่อว่าคนอื่นอิจฉาตน
เป็นลักษณะทางบุคลิกภาพที่หมกมุ่นกับการเปรียบเทียบตัวเองกับผู้อื่น โดยมักจะรู้สึกไม่พอใจเมื่อผู้อื่นประสบความสำเร็จ ได้รับความชื่นชม หรือมีสิ่งที่ตนอยากได้ อีกทั้งยังมีความคิดว่าคนอื่นต้องอยากเป็นตนหรือไม่พอใจกับความสำเร็จของตน แม้ไม่มีหลักฐานสนับสนุน เช่น เชื่อว่าคนอื่นไม่ชอบตนเพราะตนเก่งหรือโดดเด่น มีความคิดและพฤติกรรมหมกมุ่นกับการแข่งขันทางสังคม มักเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นเพื่อยืนยันคุณค่าในตัวเอง เป็นต้น
มีพฤติกรรมเย่อหยิ่ง
เป็นลักษณะการแสดงออกที่โอ้อวด หยิ่งยโส มองคนอื่นต่ำกว่า โดยมักแสดงออกทั้งทางคำพูด สีหน้า น้ำเสียง หรือท่าทาง เพื่อย้ำว่าตนเหนือกว่าผู้อื่น ซึ่งเป็นกลไกปกป้องตนเอง เพื่อรักษาภาพลักษณ์ของความสำคัญตนเอง (Grandiosity) แม้ในใจอาจมีความไม่มั่นคง เช่น พูดจาเสียดสีหรือทำท่าไม่สนใจความคิดเห็นของคนอื่น โอ้อวดความสามารถของตน และลดค่าความสำเร็จของผู้อื่น เลือกคบคนที่ตนมองว่าสูงกว่าในสถานะทางสังคมเพื่อสะท้อนคุณค่าของตนเอง เป็นต้น
ทั้งนี้ DSM‑5‑TR ระบุว่า หากคุณมีพฤติกรรมข้างต้น อย่างน้อย 5 ใน 9 ข้อ ต่อเนื่องมานานกว่า 6 เดือน และปรากฏในหลายบริบท เช่น ครอบครัว เพื่อน สังคม อาจเข้าข่าย Narcissistic Personality Disorder ค่ะ หากคุณสังเกตเห็นพฤติกรรมหลงตัวเองในตัวเอง หรือกำลังได้รับผลกระทบจากคนใกล้ชิด อย่าเพิ่งรีบตัดสินตัวเองหรือคนอื่นจากพฤติกรรมเพียงบางข้อ เพราะการวินิจฉัย NPD จำเป็นต้องได้รับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ
ซึ่งในส่วนนี้ทาง iSTRONG Mental Health มีผู้เชี่ยวชาญพร้อมให้บริการปรึกษาสุขภาพจิตโดยจิตแพทย์และนักจิตวิทยา เพื่อช่วยทำความเข้าใจพฤติกรรม ความคิด และความรู้สึก พร้อมค้นหาแนวทางดูแลสุขภาพใจและรับมือกับความสัมพันธ์อย่างเหมาะสม เพราะการเข้าใจปัญหาอย่างถูกต้อง คือก้าวแรกของการดูแลตัวเองและสร้างความสัมพันธ์ที่ดีขึ้น 💙
iSTRONG Mental Health
ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร
บริการของเรา
บุคคลทั่วไป
บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5
คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U
องค์กร
บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg
ติดต่อ
โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong
บทความแนะนำ
อ้างอิง
นุชจริม เย็นทรวง. (2565, มิถุนายน 15).
โรคหลงตัวเองสามารถทำร้ายคนรอบข้างได้.
พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ อพวช.
American Psychiatric Association. (2022).
Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM5TR).
American Psychiatric Publishing.
Bernstein, J. (2023, March 24).
5 ways narcissists damage loving relationships.
Psychology Today.
Chulalak Pharmacy. (2025, เมษายน 8).
บุคลิกภาพแบบหลงตัวเอง (Narcissistic Personality Disorder).
Chulalak Pharmacy.
Mind Psychiatrist. (2024).
Signs of narcissistic personality disorder: How to recognize and seek help.
Mind Psychiatrist website.
Remind Clinic. (2024, ตุลาคม 16).
บุคลิกภาพผิดปกติชนิดหลงตัวเอง (Narcissistic Personality Disorders).
Remind Clinic.
ประวัติผู้เขียน
จันทมา ช่างสลัก บัณฑิตจิตวิทยาคลินิกจากรั้ว มช. และมหาบัณฑิตจาก NIDA ปัจจุบันเป็นคุณแม่ลูก 1 ผู้เป็นทาสแมว ที่มุ่งมั่นจะพัฒนาการเขียนบทความจิตวิทยาให้โดนใจผู้อ่าน และสร้างแรงกระเพื่อมทางสังคม ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกบนโลกใบนี้