ทำไมลูกน้อง “ฟัง แต่ไม่ทำ” ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่วินัย แต่อยู่ที่ “ภาวะจิต” ที่คุณสื่อออกไป

“สั่งแล้ว แต่ทีมไม่ขยับ” ในฐานะหัวหน้า เจ้าของธุรกิจ หรือ HR คุณอาจเคยเจอสถานการณ์แบบนี้ คุณอธิบายงานชัดแล้ว คุณบอกสิ่งที่ต้องการครบแล้ว ลูกน้องพยักหน้าเหมือนเข้าใจ แต่พอถึงเวลาทำจริง

• งานไม่ตรง

• ต้องตามซ้ำ

• หรือบางคนเงียบ ไม่กล้าถาม

  
  

คุณเริ่มตั้งคำถามว่า “ทีมไม่เก่งพอ?” หรือ “เขาไม่ตั้งใจ?”

แต่ความจริงที่หลายคนไม่เคยรู้คือ ปัญหานี้อาจไม่ได้อยู่ที่ “คน” แต่อยู่ที่ “วิธีสื่อสารที่คุณส่งออกไปโดยไม่รู้ตัว”

คนไม่ได้ตอบสนองต่อคำพูด แต่ตอบสนองต่อ “ภาวะ”

ในจิตวิทยา มีทฤษฎีหนึ่งชื่อว่า Transactional Analysis (TA) ซึ่งอธิบายว่า เวลาคนสื่อสารกัน เราไม่ได้ส่งแค่ “เนื้อหา” แต่เราส่ง “ภาวะจิต (Ego State)” ไปด้วยเสมอ

โดยภาวะหลักมี 3 แบบ

• Parent (พ่อแม่) → ควบคุม สั่ง ตัดสิน

• Adult (ผู้ใหญ่) → ใช้เหตุผล ฟัง และร่วมกันคิด

• Child (เด็ก) → อารมณ์ ความรู้สึก การป้องกันตัว

  
  

สิ่งสำคัญคือ คนฟังไม่ได้ตอบสนองต่อคำพูด แต่ตอบสนองต่อ “ภาวะที่เขารับรู้”

ทำไม “สั่งแล้วไม่ทำ” ถึงเกิดขึ้นซ้ำ

ลองดูสถานการณ์นี้ คุณพูดว่า “งานนี้ต้องเสร็จวันนี้นะ อย่าให้พลาดอีก” ในมุมคุณ = พูดชัด ตรงไปตรงมา แต่ในมุมลูกน้องเขาอาจรับเป็น Critical Parent สิ่งที่เกิดขึ้นคือ

• เขาเข้าสู่ Child State (อารมณ์ ความรู้สึก การป้องกันตัว)

• รู้สึกกดดัน / กลัวผิด

• เลือกทำแบบปลอดภัย หรือเลี่ยงการสื่อสาร

  
  

ผลลัพธ์คือ

• ไม่กล้าถาม

• ไม่กล้าเสนอ

• ทำแบบขอให้ไม่โดนว่า

นี่คือเหตุผลที่ทีม “ฟัง แต่ไม่ขยับ”

มุมที่เจ้าของธุรกิจ / หัวหน้ามักไม่รู้

หลายคนคิดว่า “ต้องพูดให้ชัดขึ้น ต้องเข้มขึ้น” แต่ความจริงคือยิ่งใช้ Parent มาก ทีมยิ่งปิดใจหรือบางคนพยายามเป็นกันเอง แต่หลุดไปเป็น Child ทีมก็จะไม่จริงจัง สุดท้ายคุณจะติด loop นี้

• เข้ม → ทีมเงียบ

• อ่อน → ทีมไม่ขยับ

• กลับมาเข้มอีก → ทีมยิ่งปิด

How-to: วิธีทำให้ทีม “ฟังและขยับจริง”

1. เริ่มจาก Adult State เสมอ

   ก่อนพูดให้ถามตัวเองว่า “ฉันกำลังจะสื่อสารเพื่อควบคุม หรือเพื่อแก้ปัญหา?”

   
   

2. เปลี่ยนคำสั่งเป็นคำชวนคิด

   จาก “ต้องทำแบบนี้” เป็น “เราคิดว่าวิธีไหนจะทำให้งานนี้ออกมาดีที่สุด?”

   
   

3. อ่านภาวะของทีมก่อนพูด

   ถ้าทีมเครียดอย่าใช้เหตุผลทันที ถ้าทีมเงียบอย่าใช้แรงกดเพิ่ม

   
   

4. สร้างพื้นที่ปลอดภัยในการสื่อสาร

   เช่น “มีมุมไหนที่เรายังไม่เห็นไหม?” หรือ “อะไรที่ทำให้ติดตรงนี้?”

ตัวอย่าง Case Study

เจ้าของธุรกิจคนหนึ่งมีปัญหาทีมไม่ proactive เขาคิดว่าทีมไม่เก่ง แต่เมื่อสังเกตการสื่อสารของตนเองเขาพบว่าเขาใช้ Parent ตลอดเวลา ทั้งสั่งเร็ว แก้ทันที และไม่เปิดให้คิด ทีมเลยเข้าสู่ Child = รอคำสั่ง ปิดกั้นตัวเอง

ซึ่งหลังจากเขาเข้าใจรูปแบบนี้แล้วเขาปรับเป็น Adult ใช้การตั้งคำถามมากขึ้น ฟังมากขึ้น และเว้นจังหวะมากขึ้น เพียง 3 เดือน ทีมเริ่มคิดเอง และรับผิดชอบมากขึ้นอย่างชัดเจน

ระบบการสื่อสารลึกกว่าที่คุณคิด

เพราะปัญหา “ทีมไม่ฟัง” ไม่ใช่แค่เรื่องวินัย แต่คือระบบการสื่อสารที่คุณสร้างขึ้น คนจะไม่ขยับถ้าเขาไม่รู้สึกปลอดภัยและจะไม่ร่วมมือ ถ้าเขารู้สึกถูกควบคุม

และอีกปัญหาที่สำคัญคือหลายคนอ่านทฤษฎีแล้วเข้าใจ แต่พอนำไปใช้จริงไม่รู้จังหวะ ไม่เข้าใจ ทำให้สถานการณ์ยังเหมือนเดิม เพราะการสื่อสารด้วยภาวะจิต ไม่ใช่แค่ความรู้ แต่เป็น “ทักษะที่ต้องฝึก” โดยเฉพาะในสถานการณ์จริง ที่มีทั้งอารมณ์ อำนาจ และความคาดหวังเข้ามาเกี่ยว

ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่คุณจะได้ฝึกใช้จริงในคอร์ส The Art of Influence จิตวิทยาการสื่อสารและโน้มน้าวใจ ที่สอนโดยนักจิตวิทยา โดยในคอร์ส หลักสูตร The Art of Influence จาก iSTRONG ออกแบบเพื่อให้คุณเข้าใจจิตวิทยาการสื่อสารเชิงลึก ทักษะนี้ไม่ได้ช่วยแค่เรื่องงาน แต่จะช่วยแก้ปัญหาการสื่อสารอย่างมีช้ันเชิงจิตวิทยาให้คุณในทุกด้าน

และสำหรับองค์กรใดที่ต้องการพัฒนาทีม ทาง iSTRONG รับจัด In-house Training เพื่อพัฒนาทักษะด้านจิตวิทยา และสามารถออกแบบเนื้อหาให้เหมาะกับบริบทองค์กร ปรับระดับความลึกของทักษะให้ตรงกับทีมผู้นำหรือพนักงานได้โดยเฉพาะ

เพราะสุดท้าย คุณภาพขององค์กร เริ่มต้นจากคุณภาพของบทสนทนา และคุณภาพของบทสนทนา เริ่มต้นจาก “ภาวะ” ที่เราเลือกใช้ในทุกคำพูด

---

iSTRONG Mental Health

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร

บริการของเรา

บุคคลทั่วไป

• บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5

• คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U

องค์กร

• บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg

ติดต่อ

โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong

---