คนไม่ได้เปลี่ยนความคิดเพราะได้รับคำแนะนำ แต่เปลี่ยนเพราะมีคนตั้งถามคำถามที่ดี
- iStrong Mental Health
- 8 minutes ago
- 1 min read
บางครั้งคำถามเพียงหนึ่งคำถามอาจเปลี่ยนชีวิตคนคนหนึ่งได้มากกว่าคำแนะนำหลายสิบประโยค เวลาคนรอบตัวมีปัญหา หลายคนเชื่อว่าหน้าที่ของเราคือการให้คำตอบที่ดีที่สุด แต่ในทางจิตวิทยาการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนมักไม่ได้เกิดจากการที่มีคนบอกว่าควรทำอะไร หากเกิดจากการที่เจ้าตัวได้คิดและค้นพบคำตอบด้วยตัวเอง การตั้งคำถามที่ดีจึงไม่ใช่การซักถาม แต่คือการเปิดพื้นที่ให้อีกฝ่ายได้สำรวจความคิด ความรู้สึก และมุมมองของตัวเอง ซึ่งเป็นหนึ่งในทักษะสำคัญของการให้คำปรึกษา
หลายครั้งเรารีบตอบ ทั้งที่อีกฝ่ายยังไม่ได้มีโอกาสคิด
ลองนึกถึงเวลาที่เพื่อนเดินมาปรึกษาเรื่องงานหรือเมื่อลูกทีมกำลังลังเลกับการตัดสินใจ หลายคนตอบกลับทันทีว่าถ้าเป็นเรา เราจะเลือกแบบนี้หรือลองทำแบบนี้ดูสิ บทสนทนาอาจจบลงเร็ว แต่หลายครั้งปัญหากลับไม่ได้จบตามไปด้วย เพราะคำตอบที่เป็นของคนอื่นอาจไม่ใช่คำตอบที่เหมาะกับชีวิตของเขา ในทางกลับกันเมื่อมีคนตั้งคำถามที่ทำให้เราได้หยุดคิด เรามักเริ่มมองเห็นสิ่งที่ก่อนหน้านี้ไม่เคยสังเกตและนั่นคือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง
Insight จากจิตวิทยา
Virginia Satir (Satir) เชื่อว่า มนุษย์ทุกคนมีทรัพยากรภายในที่สามารถเติบโตและแก้ปัญหาได้หากได้รับพื้นที่ที่ปลอดภัยมากพอ บทบาทของผู้ช่วยเหลือจึงไม่ใช่การรีบชี้ทาง แต่คือการสร้างบทสนทนาที่ทำให้อีกฝ่ายได้เชื่อมโยงกับความคิด ความรู้สึก และศักยภาพของตัวเอง
ขณะที่ CBT อธิบายว่า ความคิด ความเชื่อ และการตีความ เป็นสิ่งที่กำหนดอารมณ์และพฤติกรรมของเรา หากอีกฝ่ายยังไม่ได้สำรวจความคิดของตัวเอง ต่อให้ได้รับคำแนะนำที่ดีเพียงใด เขาก็อาจยังไม่พร้อมเปลี่ยนแปลง คำถามที่ดีจึงไม่ใช่เครื่องมือสำหรับหาคำตอบเท่านั้น แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้คนเข้าใจตัวเองมากขึ้น
ลองใช้ 4 วิธีนี้ เมื่อมีคนมาปรึกษาคุณ
เปลี่ยนจากการรีบตอบ เป็นการชวนคิด
แทนที่จะตอบทันทีว่าควรทำอย่างไร ลองถามว่าคุณมองสถานการณ์นี้อย่างไร หรือตอนนี้คุณกังวลเรื่องไหนมากที่สุด คำถามลักษณะนี้ช่วยให้อีกฝ่ายได้ทบทวนสิ่งที่ตัวเองกำลังเผชิญ
ถามถึงความรู้สึก ไม่ใช่แค่เหตุการณ์
หลายครั้งสิ่งที่สำคัญไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นตรงหน้า แต่คือสิ่งที่เกิดขึ้นข้างในใจ ลองถามว่าเรื่องนี้ทำให้คุณรู้สึกอย่างไรหรืออะไรคือสิ่งที่หนักที่สุดสำหรับคุณในตอนนี้ คำถามเหล่านี้มักเปิดบทสนทนาได้ลึกกว่าการถามว่าเกิดอะไรขึ้น
อย่ากลัวความเงียบ
เมื่ออีกฝ่ายกำลังคิด หลายคนรีบพูดต่อเพราะกลัวบรรยากาศเงียบ แต่ความเงียบสั้น ๆ คือช่วงเวลาที่สมองกำลังเชื่อมโยงความคิดและหลายครั้งคำตอบที่สำคัญที่สุดก็มักเกิดขึ้นในช่วงเวลานั้น
เชื่อในศักยภาพของอีกฝ่าย
เมื่อเราเชื่อว่าอีกฝ่ายสามารถคิดและตัดสินใจได้ด้วยตัวเอง เราจะเปลี่ยนจากการบอกมาเป็นการตั้งคำถามและบทสนทนาจะเปลี่ยนจากการพึ่งพาไปสู่การเติบโต
Case Study : ตัวอย่างสถานการณ์
ผู้บริหารคนหนึ่งมักให้คำแนะนำให้ลูกทีมปฎิบัติตามทันทีทุกครั้งที่มีปัญหา ทำให้ลูกทีมไม่ได้ตัดสินใจด้วยตัวเองและต้องกลับมาถามเรื่องเดิมซ้ำ ๆ เพราะไม่มั่นใจ หลังจากเรียนรู้ทักษะการตั้งคำถาม เขาเริ่มเปลี่ยนวิธีพูด เช่น คุณคิดว่ามีทางเลือกอะไรบ้างหรือถ้าลองมองอีกมุมหนึ่งคุณเห็นอะไรเพิ่มเติมไหม ไม่นานนักลูกทีมเริ่มกล้าคิดกล้าตัดสินใจและพึ่งพาหัวหน้าน้อยลง ขณะที่คุณภาพของการทำงานกลับดีขึ้น
ลองถามตัวเองสักนิด
ครั้งล่าสุดที่มีคนมาปรึกษาคุณใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการให้คำตอบหรือการตั้งคำถาม เพราะบางครั้งสิ่งที่เปลี่ยนชีวิตคนได้ไม่ใช่คำตอบที่ฉลาดที่สุด แต่คือคำถามที่ทำให้เขาเห็นคำตอบของตัวเอง
หากคุณอยากพัฒนาทักษะการเข้าใจผู้คนอย่างเป็นระบบ
การตั้งคำถามที่ดีไม่ใช่พรสวรรค์ แต่เป็นทักษะที่สามารถฝึกฝนได้ หลักสูตรทักษะจิตวิทยาการให้คำปรึกษระดับ Fundamental ของ iSTRONG ออกแบบมาเพื่อช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจหลักจิตวิทยาเบื้องหลังการสื่อสาร การตั้งคำถาม การรับฟัง และการสะท้อนความรู้สึก
หลักสูตรเน้น Workshop และการฝึกปฏิบัติจริง (Role Play) ที่ให้ผู้เรียนได้ฝึกปฏิบัติจริงในสถานการณ์ใกล้เคียงกับชีวิตและการทำงาน สอนโดยจิตแพทย์และทีมผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยา ใน Exclusive Class ขนาดเล็ก เพื่อให้ผู้เรียนได้รับ Feedback อย่างใกล้ชิด และสามารถนำทักษะไปใช้ได้จริงทั้งในการทำงานและชีวิตประจำวัน
หากองค์กรต้องการสร้างวัฒนธรรม Well-being ที่เริ่มจากบทสนทนาที่มีคุณภาพ
องค์กรที่มีผู้นำและทีมงานที่ตั้งคำถามเป็น จะช่วยให้ผู้คนกล้าคิด กล้าพูด และกล้าร่วมกันแก้ปัญหามากขึ้น ซึ่งทาง iSTRONG มี บริการ Mental Well-being for Organization ทั้งการอบรม Workshop, โปรแกรม EAP (Employee Assistance Program) และ Solutions ต่างๆ ที่ช่วยพัฒนาทักษะการสื่อสาร การรับฟัง และการสร้างบทสนทนาที่ส่งเสริมการเติบโตของบุคลากรและองค์กรในระยะยาว
iSTRONG Mental Health
ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร
บริการของเรา
บุคคลทั่วไป
บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5
คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U
องค์กร
บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg
ติดต่อ
โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong