คนที่ขอโทษบ่อยอาจไม่ได้ทำผิดบ่อย แต่ลึก ๆ กำลังกลัวว่าจะไม่เป็นที่ยอมรับ

บางคนพูดคำว่า "ขอโทษ" แทบทุกวัน ทั้งที่เรื่องนั้นไม่ใช่ความผิดของตัวเอง ในทางจิตวิทยาการขอโทษบ่อยเกินไปอาจไม่ได้สะท้อนว่าคุณเป็นคนสุภาพเสมอไป แต่อาจสะท้อนถึงความกังวลว่าจะถูกปฏิเสธ ถูกตำหนิ หรือทำให้คนอื่นผิดหวัง เมื่อเข้าใจสาเหตุที่อยู่เบื้องหลัง เราจะเริ่มดูแลทั้งตัวเองและเข้าใจคนรอบตัวได้ลึกขึ้น การพูดว่า "ขอโทษ" บางครั้ง ไม่ได้เกิดจากความผิด แต่เกิดจากความกลัวว่าจะทำให้คนอื่นไม่พอใจ

บางคนพูดคำว่าขอโทษแม้ในสถานการณ์ที่ไม่จำเป็น เดินสวนกับคนอื่นก็ขอโทษ ส่งข้อความช้าก็ขอโทษ ถามคำถามก็เริ่มด้วยคำว่าขอโทษ แม้กระทั่งเวลาตัวเองเหนื่อยหรือปฏิเสธงานเพิ่มก็ยังพูดว่าขอโทษนะ จนบางครั้งคำว่าขอโทษกลายเป็นคำที่พูดอัตโนมัติ โดยไม่ทันสังเกตว่าตัวเองกำลังรู้สึกอะไรอยู่

มุมมองด้านจิตวิทยา

ในมุมมองของ Virginia Satir พฤติกรรมที่เราแสดงออก มักเป็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็ง (Satir) การขอโทษบ่อย อาจไม่ใช่ปัญหาที่แท้จริง แต่สิ่งที่อยู่ลึกลงไป อาจเป็น

• ความกลัวว่าจะทำให้คนอื่นไม่พอใจ

• ความเชื่อว่าตัวเองเป็นภาระ

• ความต้องการได้รับการยอมรับ

• การเติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่ต้องระมัดระวังความรู้สึกของคนอื่นอยู่เสมอ

  
  

ในขณะที่ ทฤษฎี CBT อธิบายว่ามนุษย์มักมีความคิดอัตโนมัติ (Automatic Thoughts)

เช่น

• ถ้าฉันทำให้คนอื่นไม่พอใจ เขาจะไม่ชอบฉัน

• ถ้าฉันปฏิเสธ คนอื่นจะมองว่าฉันเห็นแก่ตัว

• ถ้าฉันทำผิดเพียงเล็กน้อย ฉันควรรีบขอโทษ

  
  

เมื่อความคิดเหล่านี้เกิดขึ้นซ้ำ ๆ พฤติกรรมการขอโทษ จึงกลายเป็นนิสัยโดยไม่รู้ตัว

ถ้าคุณเป็นคนที่ขอโทษบ่อย ลองสังเกต 4 เรื่องนี้

1. แยกให้ออก ระหว่างความรับผิดชอบกับความรู้สึกผิด

   การขอโทษเมื่อทำผิดเป็นเรื่องที่ดี แต่ถ้าคุณขอโทษเพียงเพราะอีกฝ่ายไม่พอใจทั้งที่คุณไม่ได้ทำอะไรผิด ลองถามตัวเองว่าคุณกำลังรับผิดชอบในสิ่งที่ไม่ใช่หน้าที่ของตัวเองหรือเปล่า

   
   

2. ลองเปลี่ยนจากขอโทษ เป็นขอบคุณ

   แทนที่จะพูดว่าขอโทษที่รอนาน ลองเปลี่ยนเป็นขอบคุณที่รอนะ ประโยคสั้น ๆ แบบนี้ ช่วยให้การสื่อสารยังคงสุภาพ แต่ไม่ต้องแบกรับความรู้สึกผิดโดยไม่จำเป็น

   
   

3. ฟังความคิดของตัวเองก่อนตอบสนอง

   เมื่อกำลังจะพูดคำว่าขอโทษ ลองหยุดสักนิดแล้วถามตัวเองว่าฉันทำผิดจริง ๆ หรือฉันแค่กลัวว่าอีกฝ่ายจะไม่พอใจ เพียงคำถามเดียวอาจทำให้คุณเห็นรูปแบบความคิดที่ไม่เคยสังเกตมาก่อน

   
   

4. อย่าด่วนตีความว่า คนที่ขอโทษบ่อยว่าขาดความมั่นใจ

   บางครั้งสิ่งที่เขาต้องการมากที่สุดไม่ใช่คำสอน แต่คือพื้นที่ที่เขารู้สึกว่าไม่จำเป็นต้องคอยระวังตัวตลอดเวลา การรับฟังอย่างไม่ตัดสินอาจช่วยเขาได้มากกว่าการบอกให้มั่นใจในตัวเอง

   
   

Case Study : ตัวอย่างสถานการณ์

พนักงานคนหนึ่งมักพูดคำว่าขอโทษทุกครั้งที่คุยกับหัวหน้า แม้เพียงแค่เดินเข้าไปถามเรื่องงาน หัวหน้าจึงคิดว่าเขาเป็นคนไม่มั่นใจ แต่เมื่อมีโอกาสพูดคุยกันลึกขึ้น จึงพบว่า เขาเติบโตมาในครอบครัวที่การทำผิดเล็ก ๆ มักนำไปสู่การถูกตำหนิอย่างรุนแรง เมื่อเข้าสู่ชีวิตการทำงาน เขาจึงพยายามขอโทษไว้ก่อน แม้ยังไม่ได้ทำอะไรผิด เพราะเชื่อว่านั่นคือวิธีป้องกันความขัดแย้ง เมื่อหัวหน้าเข้าใจถึงจุดนั้น เริ่มเปลี่ยนวิธีสื่อสาร รับฟังมากขึ้น และให้ Feedback โดยไม่ตัดสิน พนักงานคนนี้ก็ค่อย ๆ กล้าแสดงความคิดเห็น และลดการขอโทษโดยไม่จำเป็นลง

ลองถามตัวเองสักนิด

ครั้งล่าสุดที่คุณพูดคำว่า "ขอโทษ" คุณกำลังขอโทษเพราะทำผิดจริง ๆ หรือกำลังขอโทษเพื่อให้ตัวเองเป็นที่ยอมรับของคนอื่น บางครั้ง ความแตกต่างระหว่างสองอย่างนี้ อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการเข้าใจตัวเองมากขึ้น

หากคุณอยากพัฒนาทักษะการเข้าใจผู้คนอย่างเป็นระบบ

หลายครั้งพฤติกรรมที่เราเห็นเป็นเพียงสิ่งที่เกิดขึ้นบนพื้นผิว แต่สิ่งที่ทำให้เข้าใจผู้คนได้จริง คือการมองเห็นความคิด ความรู้สึก และความต้องการที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง คอร์สนักให้คำปรึกษาระดับ หลักสูตรทักษะจิตวิทยาการให้คำปรึกษระดับ Fundamental ของ iSTRONG จึงไม่ได้สอนเพียงเทคนิคการสื่อสาร แต่ช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจหลักจิตวิทยาเบื้องหลังพฤติกรรมมนุษย์

ซึ่งในคลาส จะได้รับการ Workshop และ Role Play จำลองสถานการณ์จริงอย่างเข้มข้น ภายใต้การดูแลของ จิตแพทย์และทีมผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยา คลาสเป็น Exclusive Class ขนาดเล็ก เพื่อให้ผู้เรียนได้รับ Feedback อย่างใกล้ชิด และสามารถนำทักษะไปใช้ได้จริงทั้งในการทำงานและชีวิตประจำวัน

หากองค์กรต้องการสร้างวัฒนธรรม Well-being ที่เริ่มจากความเข้าใจผู้คน

หลายครั้งความเครียดและความขัดแย้งในองค์กร ไม่ได้เกิดจากการทำงานเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการที่คนในทีมไม่เข้าใจสิ่งที่อยู่เบื้องหลังพฤติกรรมของกันและกัน iSTRONG มี บริการ Mental Well-being for Organization ทั้งการอบรม Workshop, โปรแกรม EAP และ Solutions ที่ออกแบบให้เหมาะกับแต่ละองค์กร เพื่อช่วยพัฒนาทักษะการสื่อสาร การรับฟัง และการเข้าใจผู้คนอย่างเป็นระบบ เพื่อช่วยพัฒนาทักษะผู้คนและสร้างวัฒนธรรมการทำงานที่จะทำให้องค์กรแข็งแรงอย่างยั่งยืน

---

iSTRONG Mental Health

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร

บริการของเรา

บุคคลทั่วไป

• บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5

• คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U

องค์กร

• บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg

  
  

ติดต่อ

โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong

---