คนที่พยายามควบคุมคนอื่นมากที่สุด อาจเป็นคนที่กำลังกลัวการสูญเสียมากที่สุด

"คนจำนวนมากไม่ได้ควบคุมคนอื่น เพราะอยากมีอำนาจ แต่กำลังพยายามควบคุมความกลัวของตัวเอง" ทำไมคนที่บอกว่ารัก ถึงพยายามควบคุมเรามากที่สุด

"ถึงบ้านหรือยัง"

"อยู่กับใคร"

"ทำไมไม่ตอบแชต"

"ขอเปิด Location ได้ไหม"

หลายครั้ง คำถามเหล่านี้เริ่มต้นจากความห่วงใย แต่เมื่อเวลาผ่านไป มันกลับค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นความอึดอัด อีกฝ่ายเริ่มรู้สึกว่าตัวเองไม่มีพื้นที่ส่วนตัว ทุกการตัดสินใจต้องรายงาน ทุกการออกไปพบเพื่อนต้องอธิบาย ทุกความเงียบกลายเป็นชนวนของการทะเลาะ หลายคนจึงสรุปว่า "เขาเป็นคนชอบควบคุม"

แต่ในมุมมองของ Virginia Satir นักจิตบำบัดครอบครัวผู้ทรงอิทธิพลระดับโลก พฤติกรรมเหล่านี้อาจเป็นเพียง "ยอดภูเขาน้ำแข็ง" เพราะสิ่งที่อยู่ลึกลงไป อาจไม่ใช่ความต้องการควบคุมใคร แต่อาจเป็น "ความกลัว" ที่เจ้าตัวเองก็ไม่เคยรู้ตัว

บางครั้ง คนที่ควบคุมมากที่สุด คือคนที่กลัวการสูญเสียมากที่สุด

Satir เชื่อว่า มนุษย์ทุกคนมี "โลกภายใน" ที่ขับเคลื่อนพฤติกรรมของเราอยู่เสมอ สิ่งที่คนอื่นมองเห็น คือ การถาม การสั่ง การห้าม หรือการตรวจสอบ แต่สิ่งที่อยู่ภายใน อาจเป็น

• ความกลัวว่าจะถูกทอดทิ้ง

• ความรู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ

• ความไม่มั่นคงในความสัมพันธ์

• ความเชื่อว่าหากปล่อยมือ ทุกอย่างจะพัง

  
  

เมื่อความกลัวเหล่านี้ไม่ได้รับการรับรู้ มันจึงแสดงออกมาในรูปแบบของ "การควบคุม" หลายครั้งคนคนนั้นไม่ได้อยากควบคุมคุณ แต่กำลังพยายามควบคุมความรู้สึกไม่ปลอดภัยของตัวเอง

ความรักไม่ใช่สิ่งเดียวที่เราเรียนรู้จากครอบครัว แต่เรายังเรียนรู้ "วิธีรัก"

Satir มองว่า ประสบการณ์ในครอบครัวไม่ได้หล่อหลอมแค่บุคลิกภาพ แต่ยังหล่อหลอมวิธีที่เราสร้างความสัมพันธ์กับผู้คนเด็กที่เติบโตมาในบ้านที่ความรักมาพร้อมกับการควบคุม อาจซึมซับโดยไม่รู้ตัวว่า

"ถ้ารักกัน ก็ต้องรู้ทุกเรื่อง"

"ถ้าห่วงกัน ก็ต้องเช็กกันตลอด"

หรือบางคนเคยถูกทอดทิ้ง เคยถูกนอกใจ หรือเคยสูญเสียความสัมพันธ์สำคัญ เมื่อเริ่มรักใครอีกครั้ง ความกลัวเดิมจึงกลับมาทำงาน จนทำให้พยายามควบคุมทุกอย่าง เพื่อไม่ให้ประวัติศาสตร์ซ้ำรอย

Case Study : "ผมไม่ได้หึง ผมแค่ไม่อยากเสียเธอไป"

ต้น (นามสมมติ) อายุ 34 ปี มักโทรหาแฟนวันละหลายครั้ง ทุกครั้งที่แฟนออกไปกินข้าวกับเพื่อน เขาจะถามว่า

"อยู่ร้านไหน"

"กลับกี่โมง"

"ส่งรูปมาได้ไหม"

ช่วงแรกแฟนรู้สึกว่าเขาใส่ใจ แต่เมื่อเวลาผ่านไป คำถามเริ่มมากขึ้น จากการถามกลายเป็นการขอรหัสโทรศัพท์ จากความห่วงใย กลายเป็นการเช็กข้อความ จากการเป็นห่วงกลายเป็นการห้ามไปเจอเพื่อน ต้นยืนยันเสมอว่า "ผมทำเพราะรัก" แต่เมื่อได้สำรวจตัวเองลึกลงไป เขาจึงพบว่า เมื่ออายุ 16 ปี เขาเคยเห็นพ่อเดินออกจากบ้านและไม่กลับมาอีกเลย

หลังจากนั้น แม่มักพูดกับเขาเสมอว่า "คนเราทิ้งกันได้ทุกเมื่อ" แม้เวลาจะผ่านมากว่า 20 ปี ความเชื่อนั้นยังคงอยู่ ทุกครั้งที่แฟนไม่ตอบข้อความ เขาไม่ได้แค่คิดว่า "เธอคงยุ่ง" แต่เขากลับรู้สึกว่า "เธอกำลังจะทิ้งฉัน"

สิ่งที่ต้นพยายามควบคุมมาตลอด จึงไม่ใช่แฟนของเขา แต่คือ "ความกลัวการสูญเสีย" ที่ฝังอยู่ข้างใน

เมื่อเห็นใครพยายามควบคุมทุกอย่าง อย่าเพิ่งรีบสรุปว่าเขาเป็นคนชอบสั่ง

บางครั้ง สิ่งที่เขาพยายามควบคุม อาจไม่ใช่คนตรงหน้า แต่อาจเป็น "ความกลัว" ที่เขาแบกมาตลอดชีวิต เมื่อเราเปลี่ยนจากการตัดสินเป็นการทำความเข้าใจ เราจะเริ่มเห็นมนุษย์ มากกว่าพฤติกรรม

ลองถามตัวเองดูว่า

• คุณเคยพยายามควบคุมใคร เพราะกลัวเสียเขาไปหรือไม่

• คุณเคยรู้สึกไม่สบายใจ เมื่อคนที่รักไม่ได้เป็นไปตามที่คาดหวังหรือไม่

• ความรู้สึกนั้นเกิดจากสถานการณ์ตรงหน้า หรือเกิดจากประสบการณ์บางอย่างในอดีต

หลายครั้ง สิ่งที่ต้องการการเยียวยา อาจไม่ใช่ความสัมพันธ์ แต่คือความกลัวที่เราแบกติดตัวมานาน

หลายคนเริ่มเรียน หลักสูตรทักษะจิตวิทยาการให้คำปรึกษระดับ Advanced : Satir เพราะอยากพัฒนาทักษะการให้คำปรึกษา การโค้ช หรือการทำงานกับผู้คน แต่เมื่อได้เรียนจริง หลายคนกลับค้นพบว่า สิ่งที่เปลี่ยนแปลงมากที่สุด ไม่ใช่เทคนิคการสื่อสาร แต่คือการเริ่มมองเห็น "โลกภายใน" ที่ซ่อนอยู่หลังพฤติกรรมของมนุษย์ เมื่อเราเข้าใจว่า ความโกรธ การควบคุม หรือการหลีกเลี่ยง ล้วนเป็นเพียง "ภาษาของความรู้สึก" การทำงานกับผู้คนก็จะเปลี่ยนจากการแก้พฤติกรรม ไปสู่การเข้าใจมนุษย์อย่างแท้จริง

และในหลายองค์กร ปัญหาของทีมไม่ได้เกิดจากคนทำงานไม่มีความสามารถ แต่เกิดจากความไม่ไว้วางใจ การควบคุมกันมากเกินไป และการสื่อสารที่เต็มไปด้วยความกลัว เมื่อผู้นำเข้าใจว่า พฤติกรรมของคนไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่มีความเชื่อ ความรู้สึก และประสบการณ์เป็นตัวขับเคลื่อน การบริหารทีม การให้ Feedback และการสร้าง Psychological Safety ก็จะเปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญ

ด้วยเหตุนี้ iSTRONG จึงนำแนวคิดจาก Satir มาประยุกต์ใช้ในการออกแบบหลักสูตร In-house Training เพื่อพัฒนาทักษะด้านจิตวิทยาในองค์กร เพื่อช่วยพัฒนา Leader, HR และทีมงาน ให้เข้าใจมนุษย์ลึกกว่าพฤติกรรม สื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ และสร้าง Psychological Safety ภายในองค์กรได้อย่างยั่งยืน

เพราะเมื่อคนในองค์กรสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผลลัพธ์ที่ดีในการทำงานก็จะเกิดขึ้นอย่างยั่งยืนตามมา 💜

---

iSTRONG Mental Health

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร

บริการของเรา

บุคคลทั่วไป

• บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5

• คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U

องค์กร

• บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg

  
  

ติดต่อ

โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong

---