top of page

เติมพลังใจวัยทำงาน เสริมสร้างทุนทางใจให้ก้าวต่อได้อย่างมั่นคง

2 hours ago
2 min read

iSTRONG เติมพลังใจวัยทำงาน: เสริมสร้างทุนทางใจให้ก้าวต่อได้อย่างมั่นคง

ในโลกการทำงานที่เต็มไปด้วยความท้าทาย บางครั้งไม่ใช่ทักษะหรือความรู้ที่ช่วยให้วัยทำงานอย่างเราก้าวต่อได้ แต่คือทุนทางใจที่ทำให้เราสามารถยังยืนหยัดฝ่าฟันทุกอุปสรรคที่เข้ามาในชีวิต ทั้งเรื่องงาน เรื่องส่วนตัว เรื่องเศรษฐกิจ สังคม การเปลี่ยนแปลงของโลก ภัยธรรมชาติ หรือโรคระบาด ที่ไม่สามารถคาดเดาได้เลยว่าจะเข้ามาปั่นป่วนและเปลี่ยนแปลงชีวิตของเราเมื่อไร นั่นก็เพราะทุนทางใจ หรือ Psychological Capital ในทางจิตวิทยา คือ ทรัพยากรเชิงบวกภายในจิตใจของเราเอง


ซึ่งสามารถพัฒนาและเสริมสร้างได้ด้วยองค์ประกอบสำคัญ 4 ด้าน (HERO) ได้แก่

Hope (ความหวัง/ความมุ่งมั่น)

Efficacy (ความเชื่อมั่นในความสามารถของตนเอง)

Resilience (ความยืดหยุ่นทางจิตใจ)

Optimism (การมองโลกในแง่ดี)


โดยทุนทางใจ จะช่วยส่งเสริมความสุขและความพึงพอใจในชีวิต ทำให้เรามีแรงจูงใจและความมุ่งมั่นในการทำงานหรือการใช้ชีวิต ทั้งยังช่วยเพิ่มความสามารถในการจัดการกับความเครียดและอุปสรรค ซึ่งมีความสัมพันธ์โดยตรงกับประสิทธิภาพการทำงานและความเป็นอยู่ที่ดี (Well-being) หรือความสุขในชีวิตของเรานั่นเอง งานวิจัยทางจิตวิทยาจากต่างประเทศ พบว่า จากการศึกษาในกลุ่มคนวัยทำงาน ทุนทางใจสามารถเพิ่มความพึงพอใจในงาน และความผูกพันต่อองค์การ ซึ่งส่งผลให้การปฏิบัติงานของคนวัยทำงานมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น และยังช่วยลดความตั้งใจลาออกของคนวัยทำงานได้อีกด้วย


นอกจากนี้ยังพบว่า จากการศึกษาในกลุ่มบุคลากรโรงพยาบาล ทุนทางใจมีบทบาทในการป้องกันและลดความเครียดในงาน และลดภาวะหมดไฟในการทำงาน (Burnout Syndrome) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และที่น่าสนใจอย่างมาก ก็คือ จากการศึกษาในกลุ่มผู้ป่วยโรคซึมเศร้า (Depression) พบว่า ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่มีการเสริมสร้างทุนทางใจ มีอาการซึมเศร้าน้อยลงอย่างมาก สำหรับงานวิจัยทางจิตวิทยาในประเทศไทย พบว่า ทุนทางใจสามารถเพิ่มความพึงพอใจในการปฏิบัติงานได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ  อีกทั้งยังพบว่า ทุนทางใจเชื่อมโยงกับคุณภาพชีวิตในการทำงาน ความผูกพันต่อองค์การ และช่วยให้ความตั้งใจลาออกลดลงอีกด้วย 


ด้วยเหตุนี้ เพื่อส่งเสริมระดับสุขภาพจิตและส่งเสริมความสุขในการดำเนินชีวิตของคนวัยทำงาน จึงขอนำเทคนิคการเสริมสร้างทุนทางใจให้ก้าวต่อได้อย่างมั่นคง มาฝากกัน 4 เทคนิค ตามองค์ประกอบสำคัญ 4 ด้านของทุนทางใจ (HERO) ดังนี้


  1. Hope (ความหวัง)

    Hope หรือ ความหวัง คือหัวใจสำคัญของการเสริมสร้างทุนทางใจ ซึ่ง Hope ไม่ใช่เพียงสิ่งที่มุ่งหวัง แต่คือความเชื่อมั่นว่าฉันทำได้ และการวางแผนเพื่อให้ไปถึงเป้าหมาย ตามทฤษฎีจิตวิทยาของ Snyder และงานวิจัยทางจิตวิทยาของ Lopez & Snyder เสนอว่า เทคนิคการเพิ่ม Hope ของคนวัยทำงาน สามารถทำได้ ดังนี้

    • ตั้งเป้าหมายที่มีความหมาย (Goal setting) โดยกำหนดเป้าหมายที่ท้าทายแต่ทำได้จริง

    • สร้างทางเลือก (Multiple Pathways) มากกว่า 1 ตัวเลือก เช่น ถ้าแผน A ไม่สำเร็จ ฉันจะใช้แผน B เป็นต้น

    • เสริมพลังใจ (Agency) โดยการใช้คำพูดเชิงบวกกับตนเอง เช่น ในกรณีที่ประสบปัญหา ให้พูดกับตนเองว่า “ฉันสามารถแก้ปัญหาได้”

    • สร้างภาพอนาคตเชิงบวก (Future visualization) โดยการเขียนหรือจินตนาการถึงตัวเองในอนาคตที่ดีที่สุด เพื่อให้เกิดพลังใจในการสร้างอนาคตของตนเอง

  2. Efficacy (ความเชื่อมั่นในความสามารถตนเอง)

    ตามทฤษฎีจิตวิทยา Self-Efficacy ของ Bandura เสนอว่า Self-Efficacy คือ ความเชื่อว่าตนเองสามารถจัดการกับสถานการณ์ หรืองานที่เผชิญอยู่ได้สำเร็จ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อแรงจูงใจในการใช้ชีวิต ที่จะทำให้เกิดการเรียนรู้และการพัฒนาตนเอง ซึ่งเป็นการเสริมสร้างเกราะทางใจในการป้องกันความเครียดและความล้มเหลวในชีวิต โดยคนวัยทำงานสามารถเสริมสร้าง Self-Efficacy ได้โดยวิธีการ ดังนี้


  • สร้างความสำเร็จเล็ก ๆ ก่อน เพื่อสะสมความมั่นใจในการสร้างความสำเร็จที่ใหญ่มากขึ้น

  • ดูตัวอย่างของคนที่ทำสำเร็จแล้วมาเป็นไอดอลในการสร้างความเชื่อมมั่นว่าฉันก็ทำได้

  • หมั่นให้กำลังใจตนเอง และยอมรับผลของการกระทำของตนเอง ไม่ว่าจะทางบวก หรือทางลบ รวมถึงเรียนรู้จากความสำเร็จหรือผิดพลาดเพื่อพัฒนาตนเอง

  • จัดการความเครียดและบริหารอารมณ์ให้สมดุลก่อนลงมือทำงานใด ๆ ก็ตาม เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการทำงานสูงสุด


  1. Resilience (ความยืดหยุ่นทางจิตใจ)

    Resilience หรือ ความยืดหยุ่นทางจิตใจ ตามทฤษฎีจิตวิทยาของ Masten ให้ความหมายว่าเป็น ความสามารถในการฟื้นตัว ปรับตัวและเติบโตจากความยากลำบาก ความเครียด หรือวิกฤติ ดังนั้น ผู้ที่มี Resilience สูงจะมองว่าอุปสรรคเป็นความท้าทายที่จัดการได้ เมื่อเผชิญวิกฤตชีวิตก็สามารถฟื้นตัวได้เร็ว สามารถรับมือกับความเครียด ความวิตกกังวล และภาวะซึมเศร้าได้ดี โดยคนวัยทำงานสามารถเสริมสร้าง Resilience ได้โดยการ


  • เปลี่ยนมุมมองที่มีต่อสถานการณ์ จากมุมมองเชิงลบ เป็นมุมมองที่สมดุลหรือเชิงบวกมากขึ้น เพื่อช่วยให้เราจัดการอารมณ์และพฤติกรรมได้ดีขึ้น เช่น จากเดิมคิดว่า “ฉันพรีเซนต์พลาด แสดงว่าฉันไม่เก่ง” เปลี่ยนเป็น “ทุกคนพลาดได้บ้าง นี่เป็นโอกาสให้ฉันฝึกและเก่งขึ้น” เป็นต้น


  • ฝึก Mindfulness (สติรู้ตัว) และ Meditation (การทำสมาธิ/ภาวนา) เพื่อให้อยู่กับปัจจุบันมากขึ้น ตระหนักรู้เกี่ยวกับความคิด ความรู้สึก อารมณ์และพฤติกรรมมากขึ้น โดยเริ่มจากวิธีการง่าย ๆ เช่น สังเกตลมหายใจเข้า-ออก ใช้สัญญาณเตือนสติ เช่น เสียงกระดิ่งทุก 15 นาที เป็นต้น 


  1. Optimism (การมองโลกในแง่ดี)

    การมองโลกในแง่ดี (Optimism) มีประโยชน์หลายด้านทั้งทางร่างกาย จิตใจ และความสัมพันธ์กับผู้อื่น โดยมีงานวิจัยทางจิตวิทยาพบว่า ผู้ที่มีทัศนคติเชิงบวกจะมีระบบภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงกว่าและมีโอกาสฟื้นตัวจากอาการเจ็บป่วยได้เร็วขึ้น อีกทั้งการมองโลกในแง่ดีจะสัมพันธ์โดยตรงกับความยืดหยุ่นทางจิตใจ (Resilience) ส่งผลให้สามารถเผชิญความล้มเหลวหรือวิกฤตได้ดี โดยคนวัยทำงานสามารถเสริมสร้าง Optimism ได้ดังนี้ค่ะ


  • ท้าทายความคิดลบ (cognitive restructuring) ตามเทคนิค CBT หรือ (Cognitive Behavioral Therapy) หรือ การบำบัดพฤติกรรมทางความคิด คือ เมื่อเกิดความคิดทางลบ ให้ตั้งคำถามกับความคิดนั้น เช่น “มีหลักฐานจริงไหม?” “มีมุมมองอื่นอีกไหม?” แล้วแทนที่ด้วยความคิดที่สมดุลและสมเหตุสมผลกว่า เช่น หากถูกเจ้านายดุเรื่องทำงานช้า แล้วเกิดความคิดว่า “ฉันมันห่วย” ให้พิจารณาดูผลงานของตัวเองว่า เหมาะสมไหม มีประสิทธิภาพหรือไม่ หากงานได้ตามมาตรฐานหรือไม่ได้ตามมาตรฐานก็ตาม ลองเปลี่ยนเป็นถามตนเองว่า “ฉันจะพัฒนาตัวเองได้อย่างไร?” แทน 

  • เขียนบันทึกสิ่งที่เรารู้สึกขอบคุณเป็นประจำ จะช่วยทำให้เรามองเห็นด้านดีของชีวิตมากขึ้น

  • การทำความดีเล็ก ๆ เช่น กล่าวทักทายเพื่อนร่วมงาน การเสียสละที่นั่งบนรถสาธารณะให้เด็ก คุณแม่ตั้งครรภ์ ผู้สูงวัยนั่ง ก็สามารถช่วยเพิ่มทั้งความสุขและทัศนคติเชิงบวกต่อโลกและผู้อื่นได้มากเลยค่ะ


การเติมพลังใจวัยทำงานด้วยทุนทางใจ มีความสำคัญต่อการรับมือความกดดันและความไม่แน่นอนในชีวิตการทำงาน โดยใช้ 4 องค์ประกอบหลักของทุนทางใจ ที่รียกว่า HERO ได้แก่ Hope, Efficacy, Resilience และ Optimism ซึ่งช่วยเพิ่มความหวัง ความเชื่อมั่น ความยืดหยุ่นและการมองโลกในแง่ดี ส่งผลให้คนวัยทำงานลดความเครียด ป้องกันการหมดไฟ เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน สร้างสัมพันธภาพที่ดีกับคนรอบข้าง และการมีคุณภาพชีวิตที่มั่นคงยิ่งขึ้น


แม้เราจะเข้มแข็งแค่ไหน ก็ไม่จำเป็นต้องรับมือกับทุกเรื่องเพียงลำพัง การสร้างทุนทางใจ (Psychological Capital) ช่วยให้เรามีความหวัง เชื่อมั่นในตัวเอง และรับมือกับอุปสรรคได้ดีขึ้น แต่หากความเครียด ความวิตกกังวล หรือความเหนื่อยล้าสะสมเริ่มส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต การพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยให้เราเข้าใจและดูแลตัวเองได้ดีขึ้น


iSTRONG Mental Health เรามีบริการปรึกษาสุขภาพจิตโดยจิตแพทย์และนักจิตวิทยา เพื่อช่วยสำรวจความรู้สึก ทำความเข้าใจปัญหา และค้นหาแนวทางดูแลสุขภาพใจที่เหมาะสมกับคุณ เพราะการดูแลใจไม่ใช่เรื่องของการรอให้ตัวเองไม่ไหว แต่คือการใส่ใจตัวเองตั้งแต่วันนี้

iSTRONG Mental Health

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร


บริการของเรา

บุคคลทั่วไป

  • บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5

  • คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U

องค์กร

ติดต่อ

  • โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong

บทความแนะนำ

อ้างอิง

1Bandura, A. (1997).

Self-efficacy: The exercise of control.

Freeman.


Jia, L., & Zhang, P. (2025).

The impact of psychological capital on job performance among government employees in China.

Scientific Reports, 15, 12752.


Lopez, S. J., & Snyder, C. R. (2003).

Positive psychological assessment: A handbook of models and measures.

American Psychological Association.


Luthans, F., & Youssef-Morgan, C. M. (2017).

Psychological capital and beyond.

Oxford University Press.


Masten, A. S. (2001).

Ordinary magic: Resilience processes in development.

American Psychologist, 56(3), 227–238.


Shi, Y.-R., & colleagues. (2024).

Exploring the effects of web-based psychological capitals training on teachers.

PLOS ONE, 19(…), e0306453.


Snyder, C. R. (2000).

Handbook of hope: Theory, measures, and applications.

Academic Press.


อรรถยา ยศประสิทธิ์. (2018).

ความสัมพันธ์ระหว่างทุนทางจิตวิทยา ความพึงพอใจในการทำงาน กับผลการปฏิบัติงาน โดยมีความผูกพันต่อองค์การเป็นตัวแปรกำกับ (วิทยานิพนธ์ศศ.ม.).

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.


อริยา คูหา, ฮานานมูฮิบบะตุดดีน นอจิ, สรินฏา ปุติ, ปรีนาภา ชูรัตน์, & ฐปรัตน์ รักษ์ภาณุสิทธิ์. (2564).

ทุนทางจิตวิทยาเชิงบวก การคิดเชิงอนาคต ความยึดมั่นผูกพันในวิชาชีพ และการประยุกต์จิตวิทยาเพื่อชีวิตของนักศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 8(2), 273–287.

ประวัติผู้เขียน

จันทมา ช่างสลัก บัณฑิตจิตวิทยาคลินิกจากรั้ว มช. และมหาบัณฑิตจาก NIDA ปัจจุบันเป็นคุณแม่ลูก 1 ผู้เป็นทาสแมว ที่มุ่งมั่นจะพัฒนาการเขียนบทความจิตวิทยาให้โดนใจผู้อ่าน และสร้างแรงกระเพื่อมทางสังคม ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกบนโลกใบนี้

iSTRONG ผู้ให้บริการด้านสุขภาพจิต Solutions ด้านสุขภาพจิต ให้คำปรึกษาโดยนักจิตวิทยา นักจิตบำบัด นักจิตวิทยาคลินิกที่มีใบรับรอง รวมถึงบทความจิตวิทยา

© 2016-2026 Actualiz Co.,Ltd. All rights reserved.

contact@istrong.co                     Call 02-0268949

  • Facebook Social Icon
  • YouTube Social  Icon
  • Instagram
  • Twitter
bottom of page