ทำไมบางคน คุยด้วยแล้วเหนื่อย เขาอาจไม่ได้พูดอะไรผิด ปัญหาอาจอยู่ที่ “ภาวะ” ที่ไม่ตรงกัน

iStrong team
5 days ago
1 min read

ความรู้สึกว่า “คุยแล้วเหนื่อย” มักไม่ได้เกิดจากคำพูดที่ผิด แต่เกิดจาก “ภาวะจิต” ที่ไม่สอดคล้องกัน เมื่อภาวะของผู้พูดและผู้ฟังไม่ตรงกัน สมองจะต้องใช้พลังงานมากขึ้นในการรับมือ ทำให้เกิดความรู้สึกอึดอัดและอยากหลีกเลี่ยงบทสนทนา

ไม่ได้ทะเลาะ แต่ก็ไม่อยากคุย

คุณเคยไหมมีบางคนที่ไม่ได้พูดแรงไม่ได้พูดผิด แต่พอคุยด้วยแล้วรู้สึกเหนื่อยล้าและไม่อยากคุยต่อ ในขณะที่บางคนคุยไม่นานแต่กลับรู้สึกสบายใจและอยากคุยด้วยอีก คำถามคือความต่างนี้เกิดจากอะไร

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ “คำพูด” แต่อยู่ที่ “ภาวะที่ไม่ตรงกัน”

ในศาสตร์จิตวิทยา Transactional Analysis (TA) มนุษย์สื่อสารกันผ่าน “ภาวะจิต (Ego State)” ไม่ใช่แค่เนื้อหาที่พูดออกมา

ภาวะหลักมี 3 แบบ

Parent: ควบคุม ตัดสิน สั่ง
Adult: ใช้เหตุผล ฟังและเปิดรับ
Child: อารมณ์ ความรู้สึก การป้องกันตัว

เมื่อภาวะของทั้งสองฝ่ายสอดคล้องกัน บทสนทนาจะลื่นและใช้พลังงานน้อย แต่เมื่อภาวะไม่ตรงกัน สมองจะต้องพยายามปรับตัวตลอดเวลาและนั่นคือจุดที่ทำให้ “เหนื่อย”

ตัวอย่างสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริง

อีกฝ่ายพูดด้วย Parent เช่น แนะนำ สอน หรือแฝงการตัดสิน ในขณะที่คุณอยู่ใน Adult ต้องการคุยแบบเหตุผล สิ่งที่เกิดขึ้นคือ คุณต้อง “รับแรงกด” โดยไม่รู้ตัว หรือบางครั้ง อีกฝ่ายอยู่ใน Child เช่น บ่น ระบาย อารมณ์ แต่คุณพยายามอยู่ใน Adult

คุณจะรู้สึกว่า ต้อง “แบกอารมณ์” ของอีกฝ่ายแม้เขาจะไม่ได้พูดอะไรผิดเลย

มุมที่คนส่วนใหญ่ไม่เคยสังเกต

หลายครั้งที่เราคิดว่า “เขาไม่ได้ทำอะไรผิดนะ” แต่ร่างกายและความรู้สึกกลับตอบสนองว่า “ไม่อยากอยู่ตรงนี้” นั่นไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มันคือสัญญาณว่าภาวะในการสื่อสาร “ไม่ตรงกัน” และคุณกำลังใช้พลังงานในการปรับตัวตลอดเวลา นี่คือเหตุผลที่บางคนแค่คุยไม่กี่นาทีก็ทำให้คุณรู้สึกหมดพลัง

How to: สื่อสารให้ไม่เหนื่อย ด้วยการปรับ “ภาวะ”

รู้ตัวก่อนว่า “เราเหนื่อยเพราะอะไร” ไม่ใช่ทุกความเหนื่อยจะมาจากเนื้อหา แต่บางครั้งมาจากภาวะที่ไม่ตรงกัน
หยุดพยายามแก้คำพูด แล้วหันมาเช็คภาวะ ถามตัวเองว่า ตอนนี้เราอยู่ใน Parent / Adult / Child
เลือกภาวะให้เหมาะกับสถานการณ์ ไม่จำเป็นต้องอยู่ Adult ตลอด แต่ต้องรู้ว่าเมื่อไหร่ควรปรับ
ถอยออกเมื่อจำเป็น บางบทสนทนาไม่ต้องแก้ แต่ต้องเว้นระยะ

Case Study

พนักงานคนหนึ่งรู้สึกว่าคุยกับหัวหน้าทีไรเหนื่อยทุกครั้ง ทั้งที่หัวหน้าไม่ได้ดุและพูดด้วยเหตุผล แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือหัวหน้ามักสื่อสารจาก Parent โดยไม่รู้ตัว เช่น การแนะนำ การแก้ไข และการชี้จุดผิด พนักงานจึงอยู่ใน Child และรู้สึกว่าต้องระวังตัวตลอดเวลา

หลังจากหัวหน้าเริ่มปรับ ลดการตัดสิ และเพิ่มการฟังในแบบ Adult บรรยากาศการคุยเปลี่ยนทันที จาก “เหนื่อย” กลายเป็น “คุยได้” สบายใจมากขึ้น

ความรู้สึกคุยแล้วเหนื่อย ไม่ใช่เรื่องเล็ก แต่มันคือสัญญาณของ “ภาวะที่ไม่สอดคล้องกัน” และถ้าไม่เข้าใจตรงนี้ คุณอาจพยายามแก้ที่คำพูดไปเรื่อย ๆ โดยที่ปัญหาจริงยังอยู่เหมือนเดิม

หลายคนเข้าใจว่า ต้องสื่อสารให้เก่งขึ้น หรือมีเหตุผลให้มากขึ้น แต่ในความเป็นจริงปัญหาของการสื่อสารในองค์กร มักไม่ได้อยู่ที่ “สิ่งที่พูด” แต่อยู่ที่ “ภาวะที่ใช้พูด” ซึ่งเป็นทักษะที่ไม่สามารถเรียนรู้ได้จากทฤษฎีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องฝึกในสถานการณ์จริง

หลายคนพยายามพัฒนาการสื่อสารด้วยการฝึกพูดให้ดีขึ้น แต่ในความเป็นจริง สิ่งที่ทำให้บทสนทนาเปลี่ยน ไม่ใช่แค่คำพูด แต่คือ “ภาวะ” ที่เราใช้ในขณะนั้น ซึ่งเป็นทักษะที่ต้องอาศัยการฝึกในสถานการณ์จริง

ใน หลักสูตร The Art of Influence จิตวิทยาการสื่อสารและโน้มน้าวใจ เราจึงออกแบบให้ผู้เรียนได้เข้าใจ และฝึกใช้ภาวะจิตในบริบทของการทำงานและชีวิตจริง

สำหรับองค์กรที่ต้องการพัฒนาทีม ทาง iSTRONG รับจัด In-house Training เพื่อพัฒนาทักษะด้านจิตวิทยา เพื่อช่วยให้ทีมสามารถสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยออกแบบเนื้อหาให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร

เพราะสุดท้ายแล้ว พลังงานขององค์กรไม่ได้มาจากแค่ระบบงาน แต่มาจาก “คุณภาพของบทสนทนา” ที่เกิดขึ้นในทุกวัน

iSTRONG Mental Health

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร

บริการของเรา

บุคคลทั่วไป

บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5
คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U

องค์กร

บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg

ติดต่อ

โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong