ทำไม “ยิ่งอธิบาย ทีมยิ่งเถียง” ปัญหาอาจไม่ใช่เหตุผล แต่อยู่ที่ “ภาวะ” ที่คุณใช้
- iStrong team
- 5 hours ago
- 1 min read
ปัญหาที่ยิ่งอธิบายแล้วทีมยิ่งเถียง มักไม่ได้เกิดจาก “เหตุผลไม่ดีพอ” แต่เกิดจาก “ภาวะจิต” ที่ใช้สื่อสารไม่ตรงกัน เมื่อคุณพูดจากภาวะหนึ่ง แต่อีกฝ่ายรับด้วยอีกภาวะหนึ่ง บทสนทนาจะกลายเป็น “การปะทะ” แทนที่จะเป็น “การเข้าใจ”
ยิ่งคุย ยิ่งไม่จบ
คุณเคยไหมยิ่งอธิบายก็ยิ่งโดนเถียง ยิ่งให้เหตุผลก็ยิ่งมีคำถามกลับมา บางครั้งจากเรื่องเล็กกลายเป็นการถกเถียงยาว ทั้งที่คุณมั่นใจว่าสิ่งที่คุณพูด “มีเหตุผล” และ “ถูกต้อง” แต่บทสนทนากลับไม่ไปข้างหน้า และจบลงด้วยความรู้สึกว่า “คุยกันไม่รู้เรื่อง”
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่เหตุผล แต่อยู่ที่ “ภาวะที่ไม่ตรงกัน”
ในศาสตร์จิตวิทยา Transactional Analysis (TA) การสื่อสารไม่ได้เกิดขึ้นแค่ในระดับเนื้อหา แต่เกิดขึ้นในระดับ “ภาวะจิต (Ego State)”
ภาวะหลักมี 3 แบบ
Parent: ควบคุม ตัดสิน สั่ง
Adult: ใช้เหตุผล ฟังและร่วมกันคิด
Child: อารมณ์ ความรู้สึก การป้องกันตัว
บทสนทนาจะ “ลื่น” ก็ต่อเมื่อภาวะของทั้งสองฝ่าย “สอดคล้องกัน” แต่เมื่อภาวะ “สวนกัน” จะเกิดสิ่งที่เรียกว่า Crossed Transaction ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเถียง
ตัวอย่างสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริง
คุณพูด (จาก Parent) “เรื่องนี้มันควรทำแบบนี้นะ มันชัดอยู่แล้ว”
ทีมรับด้วยความรู้สึก (เป็น Child) คือรู้สึกถูกกดดัน → เริ่มป้องกันตัว
สิ่งที่ตามมาคือเขาพูดว่า “แต่ผมคิดว่าอีกแบบก็น่าจะได้”
จากนั้นคุณยิ่งอธิบายเพิ่ม เขายิ่งเถียงกลับและบทสนทนาจะวนอยู่แบบนี้
มุมที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้
หลายคนคิดว่า “ต้องอธิบายให้ชัดขึ้น” แต่ความจริงคือ ยิ่งคุณอธิบายจากภาวะเดิมอีกฝ่ายจะยิ่ง “ต้าน” มากขึ้น เพราะเขาไม่ได้เถียงเนื้อหา แต่กำลังตอบสนองต่อ “ภาวะ” ที่เขารู้สึก นี่คือเหตุผลที่บางบทสนทนายิ่งคุยยิ่งแย่ลง
How to: ทำให้บทสนทนาจบ โดยไม่ต้องเถียง
หยุด “เพิ่มเหตุผล” แล้วเช็ค “ภาวะ”
ก่อนพูดต่อลองถามตัวเองว่า ตอนนี้เรากำลังพูดจาก Parent หรือ Adult
ดึงตัวเองกลับสู่ Adult
จาก “มันควรเป็นแบบนี้” เป็น “เราลองดูข้อมูลด้วยกันอีกครั้งดีไหม”
อ่านภาวะของอีกฝ่าย
ถ้าอีกฝ่ายอยู่ใน Child อย่ารีบใช้เหตุผล เพราะเขายังไม่พร้อมฟัง
เปลี่ยนจาก “ชนะ” เป็น “เข้าใจ”
หลายครั้งที่เถียงกันไม่ใช่เพราะอยากได้คำตอบ แต่เพราะไม่อยากแพ้
Case Study
หัวหน้าคนหนึ่งมีปัญหากับทีม ทุกครั้งที่อธิบายงานมักจบด้วยการเถียง เขาคิดว่าทีม “ไม่ฟังเหตุผล” ที่เขาพูดเลย แต่เมื่อสังเกตจริง ๆ พบว่าเขาใช้ Parent ตลอดเวลา ยิ่งทีมแย้ง เขายิ่งอธิบายเพิ่ม และยิ่งอธิบาย ทีมยิ่งต้าน
การสื่อสารที่ดี ไม่ใช่การมีเหตุผลที่ดีกว่า แต่คือการ “เลือกภาวะ” ให้ตรงกัน เพราะเมื่อภาวะไม่ตรงเหตุผลจะไม่มีวันชนะ
หลายคนเข้าใจว่า ต้องสื่อสารให้เก่งขึ้น หรือมีเหตุผลให้มากขึ้น แต่ในความเป็นจริงปัญหาของการสื่อสารในองค์กร มักไม่ได้อยู่ที่ “สิ่งที่พูด” แต่อยู่ที่ “ภาวะที่ใช้พูด” ซึ่งเป็นทักษะที่ไม่สามารถเรียนรู้ได้จากทฤษฎีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องฝึกในสถานการณ์จริง
ใน หลักสูตร The Art of Influence จิตวิทยาการสื่อสารและโน้มน้าวใจจึงออกแบบให้ผู้เรียนได้เห็นและฝึกใช้ภาวะจิตในบริบทจริงของการทำงาน และสำหรับองค์กรที่ต้องการพัฒนาทีมในภาพรวมทาง iSTRONG รับจัด In-house Training เพื่อพัฒนาทักษะด้านจิตวิทยา เพื่อพัฒนาทักษะด้านจิตวิทยาการสื่อสาร โดยสามารถออกแบบเนื้อหาให้เหมาะกับบริบทขององค์กร และปรับระดับให้ตรงกับทั้งผู้นำและพนักงานได้
เพราะสุดท้ายแล้วความขัดแย้งในองค์กร ไม่ได้เริ่มจากปัญหาใหญ่ แต่เริ่มจาก “บทสนทนาเล็ก ๆ” ที่คุยกันไม่เข้าใจและบทสนทนาเหล่านั้น ขึ้นอยู่กับ “ภาวะ” ที่เราเลือกใช้ในทุกครั้งที่สื่อสาร
iSTRONG Mental Health
ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร
บริการของเรา
บุคคลทั่วไป
บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5
คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U
องค์กร
บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg
ติดต่อ
โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong