บางครั้งสิ่งที่เราพูดออกไป อาจไม่ใช่สิ่งที่ในใจเรารู้สึกจริง ๆ

หลายครั้ง คำพูดที่เราพูดออกไป อาจไม่ใช่สิ่งที่เรารู้สึกจริง ๆ บางคนพูดว่า “ไม่เป็นไร” ทั้งที่กำลังเสียใจมาก บางคนบอกว่า “โอเค” ทั้งที่ข้างในกำลังอึดอัด บางคนใช้เหตุผลอธิบายทุกอย่าง แต่ไม่เคยพูดเลยว่า จริง ๆ แล้วตัวเองกำลัง “รู้สึกอะไร” และบางครั้ง ความสัมพันธ์ที่ดูเหมือนไม่มีปัญหา อาจกำลังเต็มไปด้วย “ความรู้สึกที่ไม่เคยถูกพูดออกมา”

เมื่อสิ่งที่เราพูด ไม่ตรงกับสิ่งที่เรารู้สึก

ในแนวคิดของ Virginia Satir มนุษย์จะมีสุขภาวะทางใจที่ดี เมื่อ

• ความรู้สึกภายใน

• ความคิด

• การสื่อสาร

• และการแสดงออก “สอดคล้องกัน”

  
  

Satir เรียกสิ่งนี้ว่า Congruence หรือ “ความสอดคล้องภายใน” กล่าวคือ สิ่งที่เราพูดออกไป สะท้อนสิ่งที่เรารู้สึกจริง ๆ แต่ปัญหาคือ มนุษย์จำนวนมากเติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่ทำให้เรียนรู้ว่า “ห้ามพูดความรู้สึกจริง”“อย่าทำให้คนอื่นลำบากใจ”“อย่าอ่อนแอ”“อย่ามีปัญหา”

เราจึงค่อย ๆ เรียนรู้ที่จะ

• ซ่อนความรู้สึก

• กดอารมณ์

• พูดอีกอย่าง ทั้งที่รู้สึกอีกแบบ

  
  

จนวันหนึ่ง เราเริ่ม “หลุดออกจากตัวเอง” โดยไม่รู้ตัว

การสื่อสารที่ไม่สอดคล้อง อาจกำลังทำให้ความสัมพันธ์เหนื่อยโดยไม่รู้ตัว

Satir อธิบายว่า เมื่อมนุษย์รู้สึกไม่ปลอดภัยทางอารมณ์ เรามักใช้ “รูปแบบการเอาตัวรอด” ในการสื่อสาร เช่น

1. Placating (เอาใจคนอื่น)

   พยายามทำให้ทุกคนพอใจกลัวความขัดแย้ง กลัวคนไม่รักจนละเลยความรู้สึกของตัวเอง ภายนอกดูใจดีแต่ข้างในเหนื่อยมาก

   
   

2. Blaming (โทษ/ควบคุม)

   ใช้อารมณ์ วิจารณ์ หรือควบคุมคนอื่นเพื่อปกป้องความรู้สึกเปราะบางภายใน ลึก ๆ มักกลัวการถูกปฏิเสธหรือกลัวว่าตัวเองไม่มีคุณค่า

   
   

3. Super Reasonable (ใช้เหตุผลตัดขาดความรู้สึก)

   ดูนิ่ง ดูมีเหตุผล ควบคุมตัวเองเก่งแต่ขาดการเชื่อมโยงกับอารมณ์ตัวเองมักใช้ “เหตุผล” เพื่อหลีกเลี่ยงความรู้สึก

   
   

4. Irrelevant (เบี่ยงประเด็น)

   เปลี่ยนเรื่อง เล่นตลก หรือหลีกเลี่ยงสถานการณ์เมื่อรู้สึกไม่ปลอดภัยทางอารมณ์ เพราะไม่รู้จะรับมือกับความรู้สึกตรงหน้าอย่างไร

ปัญหาคือ เมื่อเราสื่อสารจาก “การเอาตัวรอด” อีกฝ่ายจะไม่ได้ยิน “ความรู้สึกจริง” ของเราเลยและนั่นทำให้หลายความสัมพันธ์ เริ่มห่างกันทีละนิด แม้จะยังคุยกันอยู่ทุกวันก็ตาม

Iceberg Model เพราะสิ่งที่อยู่ใต้คำพูด อาจสำคัญกว่าคำพูดเอง

Satir เปรียบมนุษย์เหมือนภูเขาน้ำแข็ง สิ่งที่เราเห็นบนผิวน้ำ คือ

• คำพูด

• พฤติกรรม

• สีหน้า

• การกระทำ

  
  

แต่ลึกลงไปข้างใน ยังมี

• ความรู้สึก

• ความกลัว

• ความต้องการ

• ความคาดหวัง

• และคุณค่าในตัวเอง (Self-worth)

  
  

หลายครั้งที่คนพูดว่า “คุณไม่เคยสนใจฉันเลย” สิ่งที่อยู่ลึกลงไปจริง ๆ อาจคือ “ฉันกำลังกลัวว่า ตัวเองไม่มีความสำคัญสำหรับคุณ”

Case Study ผู้ชายที่ดูนิ่งมาก จนแฟนคิดว่าเขาไม่รัก

ต้น อายุ 32 ปี เป็นคนเงียบ สุขุม และใช้เหตุผลเก่ง เวลาแฟนเสียใจ เขามักพูดว่า

“อย่าคิดมาก”

“มันไม่ใช่เรื่องใหญ่”

“เดี๋ยวก็ผ่านไป”

ในมุมของต้น เขาคิดว่าตัวเองกำลังช่วยแก้ปัญหา แต่ในมุมของแฟน เธอกลับรู้สึกว่า “ไม่เคยถูกเข้าใจเลย” ยิ่งคบกัน เธอยิ่งรู้สึกโดดเดี่ยว จนวันหนึ่งเธอพูดขึ้นว่า “ฉันไม่ได้ต้องการคำตอบทุกครั้ง ฉันแค่อยากให้คุณเข้าใจความรู้สึกฉันบ้าง”

หลังจากนั้นต้นจึงเริ่มค้นพบว่า ตลอดชีวิตที่ผ่านมา เขาไม่เคยเรียนรู้การพูดถึง “ความรู้สึก” ของตัวเองเลย

เวลาเสียใจ → เขาจะเงียบ

เวลาเครียด → เขาจะใช้เหตุผล

เวลาอ่อนแอ → เขาจะเก็บไว้คนเดียว

เพราะในบ้านที่เขาโตมา “ผู้ชายห้ามอ่อนแอ” และนี่คือสิ่งที่เกิดขึ้นกับคนจำนวนมาก เราไม่ได้ไม่มีความรู้สึก แต่เรา “ไม่เคยถูกสอน” ให้เชื่อมโยงกับมัน

บางครั้งสิ่งที่คนต้องการ ไม่ใช่คำตอบที่ถูกต้องที่สุด

แต่คือการรู้สึกว่า “ตัวเองได้รับการเข้าใจ” และนี่คือเหตุผลที่ศาสตร์ด้านจิตวิทยาอย่าง Satir ไม่ได้มองแค่ “คำพูด” แต่มองลึกไปถึง:

• ความรู้สึก

• คุณค่าในตัวเอง

• รูปแบบความสัมพันธ์

• โลกภายในของมนุษย์

  
  

เพราะเมื่อมนุษย์เริ่มสื่อสารจาก “ตัวตนจริง ๆ” ความสัมพันธ์จะเริ่ม:

• ปลอดภัยขึ้น

• อบอุ่นขึ้น

• เชื่อมโยงกันมากขึ้น

บางครั้งการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุด อาจไม่ใช่การพยายาม “เป็นคนใหม่”

แต่อาจเริ่มจากการได้กลับมาเข้าใจตัวเองอย่างแท้จริง หลายคนใช้ชีวิตมาทั้งชีวิต โดยไม่เคยรู้เลยว่า จริง ๆ แล้วตัวเอง

• กำลังรู้สึกอะไร

• ต้องการอะไร

• หรือกำลังใช้ชีวิตเพื่อตัวเอง หรือเพื่อความคาดหวังของคนอื่น

  
  

Satir จึงไม่ใช่แค่ศาสตร์เรื่อง “การสื่อสาร” แต่คือกระบวนการเรียนรู้โลกภายในของมนุษย์ ทั้ง

• ความรู้สึก

• คุณค่าในตัวเอง (Self-worth)

• รูปแบบความสัมพันธ์

• บาดแผลเดิมในชีวิต

• รูปแบบการเอาตัวรอดทางอารมณ์ที่เราติดมาโดยไม่รู้ตัว

  
  

 ในหลักสูตรทักษะจิตวิทยาการให้คำปรึกษระดับ Advanced : Satir ของ iSTRONG จึงถูกออกแบบมาเพื่อช่วยให้ผู้เรียน

• เข้าใจตัวเองลึกขึ้น

• เชื่อมโยงกับอารมณ์ตัวเองมากขึ้น

• เข้าใจคนรอบข้างอย่างอ่อนโยนขึ้น

• สร้างความสัมพันธ์ที่ปลอดภัยมากขึ้น

  
  

และนั่นคือคุณค่าที่สำคัญของศาสตร์นี้ ไม่ใช่แค่กับตัวผู้เรียนเอง แต่ใช้ได้กับ

• ครอบครัว

• คนรัก

• ลูก

• ทีมงาน

• องค์กร

• สังคมโดยรวม

  
  

เพราะบางครั้ง การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ของสังคม อาจเริ่มจาก “มนุษย์คนหนึ่ง” ที่ได้กลับมาเข้าใจตัวเองอย่างแท้จริง 💜

ในวันนี้หลายองค์กร เริ่มให้ความสำคัญกับ “การสื่อสารทางอารมณ์” มากขึ้น

เพราะองค์กรที่คน

• ไม่กล้าพูดความรู้สึก

• ต้องเก็บอารมณ์ไว้ตลอด

• หรือสื่อสารกันผ่านการป้องกันตัวเอง

  
  

มักเต็มไปด้วย

• ความเครียดสะสม

• Burnout

• ความไม่เข้าใจกัน

• และความสัมพันธ์ในการทำงานที่เปราะบาง

  
  

iSTRONG จึงมีทั้ง คอร์สด้านจิตวิทยาสำหรับบุคคลทั่วไป และ  In-house Training เพื่อพัฒนาทักษะด้านจิตวิทยาในองค์กร

เพื่อช่วยพัฒนาทักษะ:

• การสื่อสารอย่างเข้าอกเข้าใจ

• Psychological Safety

• การฟังเชิงลึก

• ความเข้าใจมนุษย์ในที่ทำงาน

  
  

เพราะคุณภาพขององค์กร มักเริ่มต้นจาก “คุณภาพของการสื่อสาร” 💜

---

iSTRONG Mental Health

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร

บริการของเรา

บุคคลทั่วไป

• บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5

• คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U

องค์กร

• บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg

  
  

ติดต่อ

โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong

---