ทำไมยิ่งอธิบาย ยิ่งไม่เข้าใจ ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่เนื้อหา แต่อยู่ที่ “ภาวะ”

คุณเคยเจอไหมว่า คุณตั้งใจอธิบายอย่างชัดเจน ใช้เหตุผลครบถ้วน แต่ทีมกลับเข้าใจไปอีกแบบหนึ่ง บางครั้งคุณคิดว่าตัวเองพูดตรงไปตรงมาแล้ว แต่ลูกทีมกลับรู้สึกถูกตำหนิ บางครั้งคุณตั้งใจให้คำแนะนำ แต่ทีมกลับรู้สึกว่าถูกควบคุม ทั้งที่คุณไม่ได้ตั้งใจจะทำร้ายใครเลย ความสับสนแบบนี้ทำให้หลายคนเริ่มสงสัยว่า ปัญหาอยู่ที่คนฟังไม่เข้าใจ หรืออยู่ที่ตัวเราพูดไม่ดีพอ

ในศาสตร์ Transactional Analysis (TA) มีแนวคิดหนึ่งที่อธิบายสิ่งนี้ได้ชัดเจน เรียกว่า Crossed Transaction หรือ “การสื่อสารข้ามภาวะ” ก่อนจะเข้าใจ Crossed Transaction เราต้องเข้าใจก่อนว่า การสื่อสารใน TA ไม่ได้มองแค่คำพูด แต่มองที่ Ego State หรือภาวะจิตที่อยู่เบื้องหลังคำพูดนั้น

Ego State มี 3 แบบหลักคือ

• Parent ภาวะที่สะท้อนกฎ ระเบียบ การตัดสิน หรือการดูแล

• Adult ภาวะที่ใช้เหตุผล ข้อมูล และความเป็นจริง

• Child ภาวะที่มาจากอารมณ์ ความรู้สึก และความต้องการภายใน

  
  

การสื่อสารจะ “ราบรื่น” เมื่อภาวะที่ส่งออกไปและภาวะที่ตอบกลับสอดคล้องกัน เช่น Adult คุยกับ Adult แต่เมื่อเกิด Crossed Transaction เช่น คุณพูดจาก Adult แต่ทีมตอบจาก Child หรือคุณเผลอพูดจาก Critical Parent แต่ทีมตอบกลับจาก Adult ความตึงเครียดจะเกิดขึ้นทันที

ตัวอย่าง Case Study

Case ที่ 1 : หัวหน้าที่คิดว่ากำลังให้เหตุผล แต่ทีมรู้สึกถูกดุ

ผู้จัดการคนหนึ่งอธิบายผลงานที่ต้องแก้ไขอย่างมีเหตุผล เขาใช้ข้อมูล ตัวเลข และชี้ให้เห็นจุดที่ควรปรับปรุง เขาคิดว่าตัวเองกำลังพูดจาก Adult แต่สิ่งที่ทีมรับรู้คือ น้ำเสียงที่เน้นความผิดพลาดมากกว่าความเป็นไปได้ ทีมจึงเข้าสู่ Adapted Child คือเงียบ รับคำสั่ง และไม่กล้าโต้แย้ง

หัวหน้าคิดว่า “ผมพูดด้วยเหตุผลแล้วนะ” แต่แท้จริงแล้วนั่นคือ Critical Parent ที่แฝงอยู่ในน้ำเสียง นี่คือตัวอย่าง Crossed Transaction ที่มองไม่เห็น

Case ที่ 2 : HR ให้คำแนะนำ แต่ถูกมองว่าเข้าข้าง

HR คนหนึ่งตั้งใจช่วยแก้ความขัดแย้งในบริษัท เขาพูดว่า “เราลองมองอีกมุมหนึ่งดีไหม” ด้วยเจตนาที่ดี แต่คู่ขัดแย้งกลับรู้สึกว่า HR ไม่เข้าใจความรู้สึกของตน ทำไมถึงต้องมองอีกมุมหนึ่ง เหตุผลที่เป็นแบบนี้เพราะในจังหวะนั้นเขากำลังอยู่ใน Child State ที่เต็มไปด้วยอารมณ์ ความรู้ จากข้างใน

เมื่อรูปแบบ Adult ไปชนกับ Child โดยไม่มีการรับรู้อารมณ์ก่อน ความรู้สึกว่า “ไม่ถูกเข้าใจ” ก็จะเกิดขึ้น นี่คือเหตุผลว่าทำไมบางครั้งใช้ “เหตุผล” อย่างเดียวไม่พอ

Case ที่ 3 : ผู้นำที่ตั้งใจ Empower แต่ทีมไม่ขยับ

ผู้นำคนหนึ่งพูดกับทีมว่า “เรื่องนี้คุณตัดสินใจได้เลย” ด้วยความตั้งใจจะให้อิสระ แต่ทีมกลับไม่กล้าตัดสินใจ เพราะภายในยังอยู่ใน Adapted Child เป็นทีมที่เคยชินกับการรอคำสั่งและให้หัวหน้านำ

แม้คำพูดจะดู Empower ที่กระตุ้นและมอบหมายหน้าที่ความรับผิดชอบให้อย่างอิสระ แต่ Transaction ที่แท้จริงยังไม่สอดคล้องกัน ผลคือ ผู้นำรู้สึกว่าทีมไม่ได้โตขึ้น และทีมก็รู้สึกว่าหัวหน้าไม่ชัดเจนกับการออกคำสั่ง

การสื่อสารไม่ใช่แค่สิ่งที่พูด แต่คือภาวะที่อีกฝ่ายกำลังอยู่

หนึ่งในทักษะสำคัญของผู้นำคือการ “อ่านภาวะ” ของคู่สนทนา ก่อนจะให้เหตุผล ต้องดูว่าอีกฝ่ายอยู่ในอารมณ์ระดับไหนก่อนจะกำหนดมาตรฐาน ต้องดูว่าทีมมั่นคงพอหรือยังก่อนจะ Empower ต้องดูว่าทีมพร้อมรับผิดชอบหรือยัง Adult State ที่แท้จริง ไม่ใช่การใช้เหตุผลตลอดเวลาแต่คือการเลือกภาวะให้เหมาะกับจังหวะ

นี่คือเหตุผลว่าทำไมบางทีมโต บางทีมพึ่งพา ทั้งที่ความสามารถใกล้เคียงกัน

Influence ที่แท้จริง คือการทำให้ Transaction สอดคล้อง

เมื่อผู้นำเข้าใจ TA ลึกขึ้น จะเริ่มเห็นว่า

• เมื่อไหร่ควรใช้ Adult

• เมื่อไหร่ควรใช้ Nurturing Parent

• และเมื่อไหร่ต้องหยุด Critical Parent

  
  

การสื่อสารที่มีอิทธิพล จึงไม่ใช่การพูดเก่ง แต่คือการเลือกภาวะอย่างมีสติ

หากคุณอยากพัฒนาทักษะจิตวิทยาการสื่อสารให้ลึกขึ้น

ใน หลักสูตร The Art of Influence จาก iSTRONG คุณจะได้ฝึกวิเคราะห์ Transaction จริงจากสถานการณ์ทำงาน ฝึกอ่าน Ego State ของตัวเองและผู้อื่น และเรียนรู้วิธีปรับการสื่อสารให้สอดคล้อง ไม่ใช่แค่ให้เหตุผลเก่งขึ้น แต่สื่อสารได้ตรงกับภาวะของอีกฝ่าย

หากองค์กรของคุณกำลังเผชิญกับความท้าทายด้านการสื่อสาร ความขัดแย้งในทีม ภาวะผู้นำ หรือสุขภาวะทางใจของพนักงาน iSTRONG รับจัด  In-house Training เพื่อพัฒนาทักษะด้านจิตวิทยา ที่สามารถออกแบบเนื้อหาให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กรโดยเฉพาะ

ไม่ว่าจะเป็น

• ทักษะการสื่อสารอย่างมีอิทธิพล

• การบริหารความขัดแย้งในทีม

• การพัฒนาภาวะผู้นำด้วยจิตวิทยา

• Mental Health สำหรับองค์กร

• ทักษะการฟังและการให้คำปรึกษาในบทบาท HR / Leader

  
  

เราสามารถปรับโครงสร้างการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับเป้าหมาย วัฒนธรรมองค์กร และระดับของผู้เข้าอบรม เพราะทักษะด้านจิตวิทยาที่ดีไม่เพียงช่วยให้ “คนทำงานได้ดีขึ้น”แต่ยังช่วยให้องค์กรเติบโตอย่างยั่งยืนจากภายในอีกด้วย

---

iSTRONG Mental Health

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพใจและทักษะจิตวิทยา สำหรับบุคคล องค์กร

บริการของเรา

บุคคลทั่วไป

• บริการปรึกษา จิตแพทย์และนักจิตวิทยา : https://cutt.ly/LtkJ6SA5

• คอร์สฝึกอบรม ทักษะด้านจิตวิทยา : https://cutt.ly/qtkLhw8U

องค์กร

• บริการดูแลสุขภาพใจพนักงาน : https://cutt.ly/KtkKwjXg

ติดต่อ

โทร. 02-0268949 หรือ Line : @istrong

---