ภาวะสิ้นยินดีคือ ภาวะของความรู้สึกพึงพอใจหรือความสุขในชีวิตลดน้อยลง จากงานวิจัยทางจิตวิทยา พบว่า ภาวะสิ้นยินดีมีความสัมพันธ์อย่างแน่นแฟ้นกับภาวะซึมเศร้า และความผิดปกติทางจิตอื่น ๆ เช่น โรคจิตเภท ไบโพลาร์ เป็นต้น

อัตราความชุกของโรคซึมเศร้าในพื้นที่เมืองสูงกว่าชนบทอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งสามารถสะท้อนให้เห็นถึงความแตกต่างในทัศนคติและการเข้าถึงบริการสุขภาพจิตระหว่างพื้นที่ได้อีกด้วย

Passive Death Wish หรือ “ความปรารถนาตายแบบเงียบ ๆ” ในทางจิตวิทยา หมายถึง ความรู้สึกหรือความคิดที่ต้องการให้ชีวิตสิ้นสุดลงโดยไม่คิดจะลงมือฆ่าตัวตายอย่างจริงจัง แต่ไม่มีแผนการหรือพฤติกรรมที่มุ่งไปสู่การจบชีวิตตนเองโดยตรง

หลังจากสถานการณ์แผ่นดินไหวในประเทศพม่า และส่งผลกระทบถึงประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่กรุงเทพฯ เชียงใหม่ และอีกหลายจังหวัด ส่งผลให้หลายท่านต้องฟื้นฟูโรคซึมเศร้า เนื่องจากเกิดอาการซึมเศร้าเทียม (Pseudo-Depression) บางท่านก็เกิดอาการ PTSD หรือ Post-Traumatic Stress Disorder

ทุกวันนี้เราเหนื่อยเพราะทำงานหนัก หรือเราเหนื่อยเพราะข้างในไม่รู้สึกมีชีวิตอีกแล้วกันแน่? คำถามนี้เป็นคำถามสำคัญที่ “เฟรน” ตัวละครเอกของภาพยนตร์พนักงานใหม่ (โปรดรับไว้พิจารณา) (Human Resource) เฝ้าถามตัวเองอยู่ทุกวัน

โรคซึมเศร้าในเด็ก เป็นภาวะทางอารมณ์ที่ส่งผลกระทบอย่างมากต่อความคิด และพฤติกรรมของเด็ก ทำให้เกิดความรู้สึกเศร้า หดหู่ และสูญเสียความสนใจในกิจกรรมที่เคยสนุกสนาน อาการเหล่านี้อาจส่งผลต่อการเรียน ความสัมพันธ์กับเพื่อนและครอบครัว รวมถึงพัฒนาการทางสังคม

“ฉันก็เคยเจอเรื่องแบบนี้มาเหมือนกัน ตอนนั้นฉันร้องไห้เยอะมาก แต่เวลามันก็ทำให้หายเศร้าได้เอง” “คนอื่นเจอปัญหาหนักกว่านี้ยังไม่เห็นเขาเป็นโรคซึมเศร้าเลย” “ชีวิตเธอก็ออกจะดี ไม่เห็นมีอะไรที่ดูจะทำให้เธอเป็นโรคซึมเศร้าได้เลย” “โรคซึมเศร้าอะไรกัน อ่อนแอคิดไปเองมากกว่า” เหล่านี้คือตัวอย่างของประโยคที่สะท้อนถึงความเข้าใจคลาดเคลื่อนไปว่า โรคซึมเศร้า กับ ความเศร้า มันเป็นสิ่งเดียวกัน

หลายคนคิดว่าตัวเอง “สื่อสารไม่เก่ง” พูดไม่เป็นอธิบายความรู้สึกไม่ถูกคุยกันทีไรก็ทะเลาะยิ่งพยายามอธิบาย ยิ่งห่างกัน แต่บางครั้งปัญหาอาจไม่ใช่เรื่อง “การพูด” แต่อาจเป็นเพราะเราไม่เคยกล้ารู้สึกกับ “ความจริงข้างในตัวเอง” ต่างหาก

คนที่มีอาการของโรคซึมเศร้าโดยเฉพาะช่วงที่อาการอยู่ในระดับรุนแรงมักจะมองเห็นชีวิตของตัวเองไปในทางมืดมน สิ้นหวัง และไม่มีใครสามารถช่วยได้เลย

ภาวะสิ้นยินดีเป็นภาวะที่พบได้บ่อยขึ้นในปัจจุบัน สำหรับผู้เขียนแล้วภาวะนี้ค่อนข้างจะมีความน่ากลัวเพราะมันมีลักษณะเป็น “ภัยเงียบ” ที่เราไม่สามารถสังเกตเห็นจากภายนอกได้ หลายคนที่มีภาวะนี้ก็ยังคงเรียนหนังสือ ทำงาน หรือใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่ว่าข้างในจิตใจนั้นกลับรู้สึกว่างเปล่า หากมองจากมุมมองจิตวิทยา แนวคิดที่น่าสนใจในการนำมาใช้เป็นมุมมองต่อภาวะสิ้นยินดีก็คือ “จิตวิทยาอัตถิภาวนิยม” เพราะเป็นแนวคิดที่ว่าด้วยเรื่อง “ความหมายของชีวิต” และ “การไร้ความหมายในชีวิต”