ปัญหาสุขภาพจิตในวัยรุ่นมักถูกมองข้ามไปบ่อย ๆ โดยเฉพาะในช่วงระยะเริ่มต้น เนื่องจากธรรมชาติทางพัฒนาการของวัยรุ่นทำให้ผู้ใหญ่มองว่าอารมณ์พฤติกรรมที่วัยรุ่นแสดงออกนั้นมันเป็นปกติของช่วงวัย เช่น หัวร้อนหงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน มีพฤติกรรมเหมือนคนขี้เกียจ นอนหลับนานมากหรือไม่หลับไม่นอน กินจุบจิบไม่หยุดหรือกินน้อยเหมือนแมวดม ทำให้มีปากเสียงกับคนรอบข้างได้ง่าย

หลายครั้งเราอยากช่วยคน แต่ไม่รู้ควรพูดอะไร หลายคนเคยอยู่ในสถานการณ์แบบนี้ เพื่อนหรือคนใกล้ตัวกำลังมีปัญหา บางคนกำลังเครียดกับงาน บางคนกำลังเจอปัญหาความสัมพันธ์ หรือบางคนกำลังสับสนกับชีวิต เขามานั่งเล่าเรื่องให้เราฟัง และในใจเราก็อยากช่วยเขาอย่างจริงใจ แต่ยิ่งฟังไปก็ยิ่งรู้สึกว่า “ไม่รู้จะพูดอะไรดี”

ทำไมเวลาคนมาปรึกษาเรา บทสนทนากลับจบลงแบบแปลก ๆ หลายคนเคยเจอสถานการณ์แบบนี้ เพื่อนมานั่งเล่าเรื่องปัญหาชีวิตให้ฟัง บางคนกำลังมีปัญหาความสัมพันธ์ บางคนกำลังสับสนกับการตัดสินใจในชีวิต เราตั้งใจฟังเขาอย่างดีพยายามช่วยเต็มที่ โดยให้คำแนะนำ เช่น แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกลับไม่เหมือนที่เราคิด คนที่มาปรึกษาอาจเงียบลง เปลี่ยนเรื่อง หรือจบบทสนทนาอย่างรวดเร็ว

คุณเคยเป็น “คนที่ทุกคนมาหาเวลามีปัญหา” ไหม ลองสังเกตดูว่าในกลุ่มเพื่อน มักจะมีคนประเภทหนึ่งที่คนอื่น “เลือกมาคุยด้วยเสมอ” เวลามีเรื่องเครียด เวลาต้องตัดสินใจ

ในที่ทำงาน หลายความสัมพันธ์ไม่ได้พังเพราะใครเป็นคนไม่ดี แต่มันค่อย ๆ ห่าง เพราะ “คุยกันแล้วไม่เข้าใจ” ยิ่งพยายามอธิบาย ก็ยิ่งเหนื่อยยิ่งพยายามอธิบายดี ๆ ก็ยิ่งถูกมองว่าเยอะบางครั้งจากเรื่องงาน กลายเป็นเรื่องใจจากเรื่องเล็ก กลายเป็นระยะห่างที่อธิบายไม่ถูก

คุณเคยเจอไหมว่า คุณตั้งใจอธิบายอย่างชัดเจน ใช้เหตุผลครบถ้วน แต่ทีมกลับเข้าใจไปอีกแบบหนึ่ง บางครั้งคุณคิดว่าตัวเองพูดตรงไปตรงมาแล้ว แต่ลูกทีมกลับรู้สึกถูกตำหนิ บางครั้งคุณตั้งใจให้คำแนะนำ

คุณเคยรู้สึกไหมว่า พูดไปแล้วแต่ทีมไม่ทำตาม ต้องตามงานซ้ำ ๆ หรือประชุมกันดีแล้วแต่พอทำจริงกลับไม่เหมือนที่ตกลง บางวันคุณรู้สึกว่าทีมไม่เกรงใจ พูดอะไรก็เหมือนไม่จริงจัง แต่บางวันกลับรู้สึกว่าทีมเงียบเกินไป ไม่มีใครกล้าเสนอความเห็นหรือโต้แย้ง

ในหลายองค์กร HR ทำหน้าที่เหมือนตัวกลางเมื่อมีความขัดแย้งเกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการสื่อสารไม่เข้าใจ ความรู้สึกไม่ยุติธรรม หรือบรรยากาศที่เริ่มตึงเครียด ปัญหาคือหลายครั้งแม้จะไกล่เกลี่ยแล้ว ทุกอย่างดูเหมือนจบ แต่ไม่นานรูปแบบเดิมก็กลับมาอีก เปลี่ยนแค่ตัวคน แต่ปัญหาเหมือนเดิม

ปัญหาที่มักจะเกิดขึ้นในหลายคู่ก็คือปัญหาที่มาจากความเชื่อที่ก่อขึ้นมาโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะคู่ที่คบกันเป็นเวลานาน ก็คือความเชื่อว่า “เธอควรรู้ว่าฉันต้องการอะไร"

แม้ว่าพ่อแม่เกือบทุกคนจะรู้ว่าการตะโกน ตะคอก หรือขึ้นเสียงใส่ลูกนั้นเป็นพฤติกรรมที่ไม่ดีต่อพัฒนาการของลูกเลย แต่ก็พบว่าพ่อแม่หลายคนไม่สามารถที่จะควบคุมตัวเองให้ไม่ตะโกนใส่ลูกได้ และส่วนใหญ่ก็มักจะนึกเสียใจในภายหลังว่าไม่น่าทำลงไปเลย